Trừng Hải (澄海 – Chenghai) là một quận của thành phố Sán Đầu (汕头 – Shantou), phía đông tỉnh Quảng Đông, được biết đến là một trong những vùng làm đồ chơi trẻ em lớn nhất Trung Quốc. Xe điều khiển, đồ chơi nhựa, đồ chơi lắp ghép, đồ chơi giáo dục, đồ chơi phát nhạc được làm và bày bán ở đây với số lượng mẫu rất lớn.
Vùng này hợp với chủ tiệm đồ chơi, tiệm mẹ và bé, shop online bán đồ chơi theo mùa (Trung thu, Tết thiếu nhi, Noel) và người bán quà tặng. Nhưng đồ chơi trẻ em là nhóm hàng phải đáp ứng quy chuẩn an toàn khi bán ở Việt Nam, nên đi Trừng Hải không chỉ là chọn mẫu đẹp mà còn là chọn xưởng có giấy tờ. Bài này đi qua cả hai phần đó, cộng cách đi, một ngày mẫu và phép tính có tính phần hàng phải loại.
Trừng Hải làm đồ chơi gì và vì sao tập trung ở đây
Sán Đầu là một trong những đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc, nằm ở vùng Triều Sán (Triều Châu – Sán Đầu), miền đông Quảng Đông. Trừng Hải phát triển ngành đồ chơi từ các xưởng ép nhựa gia đình, rồi lớn dần thành cả một chuỗi: làm khuôn, ép nhựa, sơn, lắp mạch điện tử, in hộp, đóng gói. Nhờ chuỗi này, một mẫu đồ chơi mới có thể được nhiều xưởng làm lại hoặc biến thể chỉ sau một thời gian ngắn.
Những nhóm hàng phổ biến gồm: đồ chơi nhựa đơn giản (xe, búp bê nhựa, bộ đồ hàng), xe và máy bay điều khiển từ xa, đồ chơi có âm thanh và đèn, đồ chơi lắp ghép, đồ chơi giáo dục cho lứa tuổi nhỏ, đồ chơi ngoài trời, đồ chơi theo mùa lễ. Vùng có nhiều trung tâm trưng bày mẫu, nơi các xưởng thuê gian để bày hàng cho khách sỉ; ngoài ra có thể đến tận xưởng khi đã chọn được mẫu.
Điều người bán nhỏ cần biết ngay: rất nhiều mẫu ở đây nhắm tới khách sỉ đặt số lượng lớn, đóng thùng theo chuẩn xuất khẩu. Gian trưng bày thường báo số lượng tối thiểu tính theo thùng chứ không theo chiếc. Người mới nên chuẩn bị tinh thần chọn ít mẫu, mỗi mẫu đủ một thùng, thay vì nhiều mẫu mỗi thứ vài chiếc.
Hợp với người bán nào
Không phải tiệm nào bán đồ chơi cũng nên tự đi Trừng Hải. Bảng dưới giúp cân nhắc:
| Kiểu người bán | Lợi thế khi đi Trừng Hải | Thách thức |
|---|---|---|
| Tiệm đồ chơi có mặt bằng | Xem được nhiều mẫu mới, đặt theo thùng, chọn xưởng có giấy tờ | Phải lo hợp quy và nhãn tiếng Việt cho từng mẫu |
| Shop online đồ chơi theo mùa | Chọn sớm mẫu cho Trung thu, Noel, Tết thiếu nhi | Hàng mùa vụ tồn là tồn cả năm; dự báo sai rất đắt |
| Tiệm mẹ và bé | Ghép đồ chơi giáo dục với hàng khác | Lứa tuổi nhỏ có yêu cầu an toàn khắt khe nhất |
| Người bán quà tặng doanh nghiệp | Đặt in, đóng hộp theo yêu cầu | Số lượng tối thiểu cao, thời gian làm dài |
| Người mới, vốn ít | Học được cách xưởng vận hành | Khó đạt số lượng tối thiểu; lấy qua mối trong nước thường hợp lý hơn lúc đầu |
Nếu bạn ở nhóm cuối, chuyến đi Trừng Hải vẫn có ích như một chuyến tìm hiểu, nhưng đơn đầu tiên nên nhỏ, với một hai mẫu đã có đủ giấy tờ.
Đi tới Trừng Hải từ Việt Nam
Vùng Triều Sán có sân bay chung phục vụ Sán Đầu, Triều Châu và Yết Dương (Jieyang), cùng các ga đường sắt cao tốc trên tuyến chạy dọc bờ biển phía đông Quảng Đông, nối Thâm Quyến với Hạ Môn. Cách phổ biến là bay tới Quảng Châu hoặc Thâm Quyến rồi đi tàu cao tốc về phía đông tới các ga vùng Triều Sán; hoặc bay nối chuyến tới sân bay vùng này. Đường bay, lịch tàu thay đổi theo thời điểm, cần tra lại trước chuyến đi.
Từ ga hay sân bay vào Trừng Hải thường đi taxi hoặc xe đưa đón của nơi lưu trú. Trừng Hải không quá lớn, nhưng các trung tâm trưng bày và cụm xưởng nằm rải rác, nên thuê xe theo ngày có thể tiện hơn đi lẻ. Người đi lần đầu thường ở lại hai ba đêm: một ngày xem trung tâm trưng bày, một ngày đến xưởng, một ngày ghép thăm Triều Châu ngay sát bên nếu bán thêm gốm sứ.
Giấy tờ là hộ chiếu và thị thực Trung Quốc; kiểm điều kiện thị thực hiện hành với cơ quan lãnh sự. Trừng Hải cách biên giới Việt Nam rất xa nên không có đường đi tắt bằng giấy thông hành.
Một ngày xem mẫu và đến xưởng
Ngày mẫu cho người đã biết mình bán lứa tuổi nào và nhóm đồ chơi nào:
- Sáng, vào trung tâm trưng bày, đi theo nhóm hàng. Đồ chơi điều khiển, đồ chơi giáo dục, đồ chơi nhựa thường được bày theo khu. Chụp ảnh mẫu và ghi mã mẫu kèm số gian.
- Ở mỗi gian, hỏi bốn câu cố định: số lượng tối thiểu tính theo thùng hay theo chiếc; mẫu này đã có báo cáo thử nghiệm an toàn chưa, theo tiêu chuẩn nào; dùng pin loại gì; hộp có in được thông tin tiếng Việt không.
- Trưa, lọc lại danh sách. Gạch những mẫu không có báo cáo thử nghiệm hoặc gian trả lời mập mờ. Đồ chơi đẹp mà không chứng minh được an toàn là đồ chơi không bán được hợp pháp.
- Chiều, đến xưởng của hai mẫu chọn nhiều nhất. Xem dây chuyền ép nhựa, sơn, lắp ráp; hỏi về nguồn nhựa, sơn; xem hàng thành phẩm đang đóng thùng.
- Cuối chiều, đặt thùng thử và xin bộ hồ sơ. Xin bản sao báo cáo thử nghiệm, thông số vật liệu, ảnh hộp; ghi tất cả lên phiếu đặt hàng.
Không chọn mẫu nào chỉ vì nó đang bán chạy ở nơi khác. Ở Trừng Hải, mẫu chạy thường có hàng chục bản làm lại với chất lượng rất khác nhau; bản rẻ nhất hay là bản cắt bớt ở vật liệu và an toàn.
Chuẩn an toàn đồ chơi: những điểm phải hỏi
Việt Nam có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em; đồ chơi nhập khẩu thuộc diện phải chứng nhận hợp quy, có dấu hợp quy và nhãn phù hợp trước khi lưu thông. Chi tiết thủ tục và cơ quan tiếp nhận nên tra theo văn bản hiện hành. Ở mức người chọn hàng, những mối nguy sau là thứ phải hỏi và tự kiểm:
- Chi tiết nhỏ có thể tháo rời hoặc gãy ra, nguy cơ hóc với trẻ nhỏ; đồ chơi cho lứa tuổi dưới ba tuổi có yêu cầu đặc biệt chặt.
- Pin cúc áo trong đồ chơi phát nhạc, phát sáng: ngăn pin phải có vít hoặc khoá trẻ không tự mở được.
- Nam châm nhỏ trong đồ chơi lắp ghép: nam châm mạnh rơi ra rất nguy hiểm nếu trẻ nuốt phải.
- Hoá chất trong nhựa và sơn: kim loại nặng trong sơn, chất làm dẻo trong nhựa mềm. Không thể tự kiểm bằng mắt, chỉ có báo cáo thử nghiệm của phòng thí nghiệm mới trả lời được.
- Mép sắc, đầu nhọn, dây dài có nguy cơ cắt, đâm, quấn cổ.
- Âm lượng của đồ chơi phát âm thanh đặt sát tai trẻ.
- Đồ chơi mô phỏng vũ khí hoặc có tính bạo lực: có thể thuộc nhóm bị cấm hoặc hạn chế kinh doanh, cần tra danh mục hiện hành trước khi đặt.
Ngoài an toàn còn chuyện sở hữu trí tuệ: đồ chơi in hình nhân vật hoạt hình có bản quyền mà không có giấy phép là hàng vi phạm. Đây là nhóm hàng rất phổ biến ở các vùng làm đồ chơi và cũng là nhóm dễ bị thu giữ nhất.
Hộp, nhãn và chuyện "đồ chơi không hộp"
Đồ chơi bán ở Việt Nam cần nhãn hàng hoá có các thông tin bắt buộc bằng tiếng Việt, trong đó có cảnh báo an toàn và độ tuổi phù hợp. Với hàng có hộp in sẵn bằng tiếng nước ngoài, người nhập phải bổ sung nhãn phụ tiếng Việt. Nhiều xưởng ở Trừng Hải nhận in hộp theo yêu cầu nếu số lượng đủ lớn; hỏi điều này ngay khi chọn mẫu giúp bạn đỡ một khâu dán nhãn về sau.
Có một chi tiết hay bị quên: thông tin trên hộp phải khớp với hàng bên trong. Hộp in hình đồ chơi có năm chi tiết mà trong hộp chỉ có bốn, hộp ghi độ tuổi từ ba tuổi nhưng bên trong có chi tiết nhỏ hợp với trẻ lớn hơn, hộp in ảnh pin kèm theo mà thực tế không có pin. Những lệch nhỏ đó khiến khách khiếu nại và khiến hàng bị đánh giá không đúng nhãn khi kiểm tra. Khi nhận mẫu, mở hộp đếm chi tiết, đối chiếu với ảnh trên hộp.
Hàng đóng túi trần, không hộp, thường rẻ hơn và gọn hơn khi vận chuyển, nhưng lại thiếu chỗ ghi thông tin và dễ trầy xước. Với đồ chơi cho trẻ nhỏ, hộp còn là nơi in cảnh báo, hướng dẫn lắp pin, độ tuổi; thiếu hộp là thiếu một phần trách nhiệm với người mua.
Khi tính giá vốn, tách riêng chi phí nhãn phụ, hộp và giấy tờ hợp quy. Chúng là chi phí cố định trên mỗi mẫu, nên càng nhiều mẫu nhỏ lẻ thì phần chia trên mỗi chiếc càng lớn. Đây là lý do tiệm nhỏ nên giữ danh mục ít mẫu nhưng đủ giấy tờ, thay vì danh mục dài mà mẫu nào cũng thiếu.
Ví dụ giả định: một thùng xe điều khiển về tới tiệm
Giả định bạn đặt một thùng 24 chiếc xe điều khiển, giá xưởng G mỗi chiếc. Chi phí đi kèm gồm: chuyển từ xưởng tới kho gom hàng, cước về Việt Nam tính theo khối (hộp đồ chơi nhẹ nhưng cồng kềnh nên thường tính theo khối), chi phí chứng nhận hợp quy và nhãn phụ chia cho số chiếc của mẫu đó, giao tới tiệm. Đồ chơi có pin sạc còn cần báo trước với bên vận chuyển vì tuyến chở hàng có pin có thể khác.
Khi nhận, bạn mở thử toàn bộ hoặc một tỷ lệ đủ lớn. Giả sử 2 chiếc không chạy, 1 chiếc gãy ăng-ten. Giá vốn thật là tổng chi phí chia cho 21 chiếc bán được. Nếu tiệm cam kết đổi trả trong thời gian ngắn, nên chừa thêm một khoản cho hàng khách mang lại.
Một điều nữa là mùa vụ: xe điều khiển bán mạnh dịp Tết thiếu nhi và cuối năm. Thùng hàng về trễ sau mùa là thùng hàng nằm kho gần một năm, với pin sạc bên trong có thể chai khi để lâu. Hãy lùi lịch đặt hàng đủ sớm và kiểm tra pin trước khi bán lô tồn. Mọi con số ở đây chỉ để minh hoạ cách tính.
Câu hỏi thường gặp
Đồ chơi lấy ở Trừng Hải có cần chứng nhận hợp quy không?
Có. Đồ chơi trẻ em là nhóm hàng phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi khi nhập khẩu và lưu thông ở Việt Nam. Thủ tục, cơ quan tiếp nhận và hồ sơ cụ thể nên tra theo văn bản hiện hành hoặc hỏi bên làm thủ tục nhập khẩu.
Báo cáo thử nghiệm của xưởng Trung Quốc có dùng được ở Việt Nam không?
Báo cáo thử nghiệm là tài liệu tham khảo quan trọng để biết mẫu có đạt các chỉ tiêu an toàn hay không, nhưng việc chứng nhận hợp quy tại Việt Nam có quy trình riêng. Hỏi tổ chức chứng nhận hoặc bên làm thủ tục xem báo cáo đó được dùng tới đâu.
Đồ chơi in hình nhân vật hoạt hình có bán được không?
Chỉ khi hàng được sản xuất theo giấy phép của chủ sở hữu bản quyền nhân vật. Đồ chơi in hình nhân vật nổi tiếng mà không có giấy phép là hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, có thể bị thu giữ dù bạn chỉ bán vài chiếc.
Có nên lấy đồ chơi lô nhỏ qua sàn thay vì đi Trừng Hải?
Với người mới, đặt qua sàn hoặc lấy qua mối trong nước giúp thử thị trường với vốn nhỏ. Đi tận Trừng Hải đáng giá khi bạn đã biết mẫu nào bán được và cần làm việc thẳng với xưởng về số lượng, hộp, giấy tờ.
Từ Trừng Hải đi Triều Châu có tiện không?
Rất tiện vì Sán Đầu và Triều Châu nằm sát nhau trong vùng Triều Sán. Người bán đồ chơi kiêm đồ gia dụng thường ghép một ngày ở Triều Châu để xem gốm sứ, đồ bàn ăn trong cùng chuyến.
Làm sao biết mẫu đồ chơi có dùng pin cúc áo an toàn?
Mở ngăn pin của mẫu thử: ngăn an toàn thường phải dùng tua vít hoặc thao tác mà trẻ nhỏ không tự làm được. Ngăn pin bật mở bằng tay là dấu hiệu cần loại. Hỏi thêm xưởng về cảnh báo in trên hộp liên quan đến pin.