Chọn đường vào Trung Quốc nên bắt đầu từ vùng hàng bạn định tới chứ không từ phương tiện bạn thích: vùng Chiết Giang, Giang Tô, Thượng Hải ở quá xa biên giới nên gần như luôn đi máy bay; vùng Quảng Tây và chợ biên giới hợp với đường bộ qua Lạng Sơn hoặc Quảng Ninh; Vân Nam hợp với đường qua Lào Cai; còn Quảng Đông thì cả hai cách đều phổ biến.
Hai cách khác nhau ở tổng thời gian từ nhà tới chợ, lượng hành lý mang theo, độ linh hoạt khi lịch thay đổi và khả năng ghé chợ vùng biên dọc đường. Bài này so sánh theo từng vùng, không nêu giá vé hay tên hãng; tuyến bay, tuyến tàu và giờ mở cửa khẩu đều có thể đổi, nên kiểm thông tin hiện hành trước khi chốt. Riêng chuyến đi Quảng Châu được trang anh em về Quảng Châu viết kỹ; ở đây là các vùng khác.
So sánh nhanh theo vùng hàng
Ví dụ giả định cho người xuất phát từ Hà Nội. Người ở phía Nam thì đường bộ kém hợp hơn vì phải ra Bắc trước:
| Vùng hàng | Cách vào phổ biến | Ưu điểm | Chỗ phải tính |
|---|---|---|---|
| Chiết Giang, Giang Tô, Thượng Hải | Bay tới Thượng Hải hoặc Hàng Châu, rồi tàu cao tốc | Nhanh nhất, ít mệt | Chặng nối từ sân bay; hành lý theo tiêu chuẩn vé |
| Quảng Đông ngoài Quảng Châu (Thâm Quyến, Đông Quản, Sán Đầu…) | Bay tới thành phố lớn của tỉnh, hoặc đường bộ qua Lạng Sơn rồi tàu | Có lựa chọn; đường bộ ghé được Nam Ninh | Đường bộ mất thêm khoảng một ngày |
| Quảng Tây, chợ biên giới | Đường bộ qua Lạng Sơn hoặc Móng Cái (Quảng Ninh) | Gần, linh hoạt, ghé chợ biên dễ | Thủ tục cửa khẩu, giờ mở cửa, mùa đông người |
| Vân Nam | Đường bộ qua Lào Cai sang Hà Khẩu, rồi tàu tới Côn Minh; hoặc bay | Hợp người ở các tỉnh phía Bắc | Côn Minh xa các vùng sản xuất hàng tiêu dùng lớn |
| Phúc Kiến (Hạ Môn, Tấn Giang) | Bay | Đường bộ quá xa | Kiểm đường bay thẳng hay phải nối |
Bảng chỉ là điểm xuất phát. Người đã có giấy thông hành vùng biên, hoặc muốn kết hợp chợ biên với chuyến đi sâu, sẽ có cách tính khác; đọc thêm bài về giấy thông hành và hộ chiếu để chắc giấy tờ của bạn dùng được cho đường đã chọn.
Bay thẳng: chọn sân bay theo vùng, không theo tên thành phố lớn
Lỗi hay gặp là chọn sân bay theo tên quen thuộc rồi mới tính đường tới chợ. Cách đúng là ngược lại: xác định thành phố trục nơi bạn ở và gom hàng, rồi tìm sân bay có tổng thời gian từ cửa nhà tới cửa phòng ngắn nhất. Đi Nghĩa Ô, bay tới Hàng Châu có thể gần hơn bay tới Thượng Hải tuỳ chuyến; đi Thường Thục, Tô Châu thì Thượng Hải thường tiện. Thượng Hải có hai sân bay, Phố Đông và Hồng Kiều, trong đó Hồng Kiều nằm cạnh một ga tàu cao tốc lớn; vé của bạn hạ cánh ở sân bay nào là chi tiết phải đọc kỹ.
Đường bay thẳng từ Việt Nam tới các thành phố Trung Quốc mở, đóng, đổi tần suất theo mùa. Có thành phố hôm nay bay thẳng, mùa sau phải nối qua một điểm khác. Hãy kiểm lịch bay hiện hành gần ngày đi, và nếu phải nối chuyến, chừa thời gian nối đủ rộng cho thủ tục nhập cảnh ở điểm đầu tiên vào Trung Quốc.
Ưu điểm lớn của bay là thời gian và sức lực. Nhược điểm là hành lý: tiêu chuẩn ký gửi gắn với hạng vé, và hàng mẫu mang về dễ vượt. Người bay thường chủ động để hành lý chiều đi nhẹ, chừa chỗ cho mẫu chiều về, và gửi phần lớn hàng qua đường hàng hoá.
Đường bộ qua Lạng Sơn: cho chuyến Quảng Tây và Quảng Đông
Từ Hà Nội lên Lạng Sơn rồi qua cửa khẩu sang phía Bằng Tường là đường quen của người buôn phía Bắc. Sang tới phía Trung Quốc, có tàu và xe nối Bằng Tường với Nam Ninh, thủ phủ Quảng Tây; từ Nam Ninh, mạng tàu cao tốc đi tiếp sang Quảng Đông và các tỉnh khác. Có thời kỳ còn có tàu liên vận quốc tế nối Hà Nội với Nam Ninh; tình trạng chạy của tuyến này cần kiểm khi đi.
Đường này hợp khi bạn muốn ghé chợ Bằng Tường hay Nam Ninh trên đường đi, khi muốn tránh giới hạn hành lý của máy bay cho chiều đi, hoặc khi đi theo nhóm nhỏ thuê xe chung tới cửa khẩu. Đổi lại, tổng thời gian dài hơn bay, phụ thuộc giờ mở cửa khẩu và lượng người qua lại; mùa cao điểm trước Tết, cửa khẩu đông, thủ tục chậm.
Cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) sang Đông Hưng là một lựa chọn khác cho người ở vùng duyên hải phía Bắc; từ Đông Hưng có đường đi tiếp vào Quảng Tây. Dù qua cửa nào, hãy nhớ: giấy thông hành vùng biên chỉ dùng trong phạm vi cho phép; đi tiếp vào nội địa thì phải dùng hộ chiếu và thị thực.
Đường qua Lào Cai: khi nào hợp lý
Lào Cai đối diện Hà Khẩu thuộc Vân Nam. Từ Hà Khẩu có tàu đi Côn Minh, thủ phủ Vân Nam. Đây là đường hợp với người ở các tỉnh Tây Bắc, hoặc người có việc ở Vân Nam như xem hàng ở chợ biên, hàng nông sản, hàng đặc thù của vùng.
Nhưng nếu mục tiêu là các vùng sản xuất hàng tiêu dùng lớn ở phía đông (Chiết Giang, Quảng Đông), đi qua Lào Cai rồi Côn Minh là đi đường vòng: Côn Minh cách các vùng đó rất xa, thường phải bay nội địa hoặc đi tàu nhiều giờ. Lúc đó, bay thẳng từ Hà Nội tới vùng hàng gần như luôn tiết kiệm thời gian hơn.
Một cách kết hợp có thể hợp lý là đi một chiều đường bộ, một chiều bay. Ví dụ giả định: vào bằng đường bộ qua Lạng Sơn để ghé chợ Bằng Tường, đi tàu sang Quảng Đông làm việc, rồi bay về từ một sân bay lớn. Hãy kiểm thị thực của bạn cho phép nhập và xuất ở các cửa khác nhau như vậy, và vé một chiều có điều kiện gì.
Cũng cần nhớ rằng Vân Nam có những nhóm hàng riêng, như hàng nông sản, trà, đồ thủ công của vùng, hàng đá và ngọc. Với các nhóm hàng có rủi ro định giá và giả mạo cao như đá quý, ngọc, người bán nhỏ nên rất thận trọng và tìm hiểu kỹ từ nguồn chuyên ngành; trang này không viết về mua bán ngọc. Nếu Vân Nam chỉ là chặng đi qua, đừng để chặng đó chiếm quá nhiều ngày của chuyến.
Hành lý và hàng mẫu: mỗi đường một kiểu giới hạn
Máy bay: giới hạn rõ, đo bằng cân và kích thước. Hành lý ký gửi và xách tay đều có tiêu chuẩn theo vé. Vượt thì trả phí hành lý quá cước, và một số món (pin, sạc dự phòng, chất lỏng, vật sắc) có quy định riêng về cách mang.
Đường bộ: không có cân ở cửa khẩu nhưng có kiểm tra. Qua cửa khẩu bằng đường bộ, bạn không bị giới hạn theo hạng vé, nhưng hành lý vẫn qua soi chiếu, và hàng mang theo vượt tiêu chuẩn hành lý cá nhân phải khai báo. Mang nhiều hàng qua cửa khẩu như hành lý cá nhân để tránh thủ tục là rủi ro bị giữ hàng.
Tàu cao tốc nội địa: giới hạn theo kích thước và chỗ để. Dù vào Trung Quốc bằng đường nào, các chặng tàu nội địa đều có giới hạn hành lý riêng. Mang nhiều bao hàng lên tàu là không thực tế.
Hàng kinh doanh luôn đi đường hàng hoá. Với bất kỳ đường vào nào, phần lớn hàng nên gom ở thành phố trục và gửi về theo đường có chứng từ. Hành lý chỉ để mẫu và đồ cá nhân. Giữ chứng từ của lô hàng tách khỏi hành lý, mang theo người.
Ví dụ giả định: so tổng thời gian hai cách tới Thâm Quyến
Đây là cách tính, không phải số liệu thật. Người ở Hà Nội cần tới Thâm Quyến để xem hàng điện tử ba ngày. Hãy thay các con số bằng lịch bay, lịch tàu hiện hành của bạn:
| Chặng | Cách A: bay | Cách B: đường bộ qua Lạng Sơn |
|---|---|---|
| Từ nhà ra sân bay hoặc lên cửa khẩu | Khoảng một đến hai giờ | Vài giờ đường bộ |
| Thủ tục và chờ | Làm thủ tục bay, chờ lên máy bay | Xếp hàng làm thủ tục xuất nhập cảnh ở cửa khẩu |
| Chặng chính | Bay thẳng hoặc nối chuyến | Tàu hoặc xe tới Nam Ninh, rồi tàu cao tốc sang Quảng Đông |
| Từ điểm đến tới khách sạn | Từ sân bay vào thành phố | Từ ga vào thành phố |
| Tổng ước tính | Thường gọn trong một buổi | Thường mất gần trọn một ngày |
| Đổi lại được gì | Thêm thời gian làm việc ở Thâm Quyến | Ghé được chợ biên, Nam Ninh; hành lý chiều đi linh hoạt hơn |
Nếu chuyến chỉ có ba ngày làm việc, mất một ngày cho đường bộ là mất một phần ba thời gian. Nếu chuyến dài hơn và bạn có việc thật ở Nam Ninh hay chợ biên, đường bộ lại hợp lý. Không có đáp án chung; chỉ có phép tính cho chuyến của bạn.
Các bước chọn đường cho một chuyến cụ thể
Làm theo thứ tự này trước khi mua bất kỳ vé nào:
- Viết ra vùng hàng chính và thành phố trục nơi bạn sẽ ở và gom hàng.
- Liệt kê các cách tới thành phố trục: bay thẳng, bay nối, đường bộ qua cửa khẩu nào, kèm tổng thời gian từ nhà.
- Kiểm giấy tờ của bạn dùng được cho cách nào (hộ chiếu và thị thực, giấy thông hành vùng biên, phạm vi của từng loại).
- Đánh dấu cách nào cho phép ghé chợ dọc đường nếu bạn cần.
- Ước chi phí và thời gian của mỗi cách bằng số hiện hành, cộng thêm thời gian chờ ở cửa khẩu hoặc nối chuyến.
- Chọn đường đi và đường về; có thể khác nhau nếu thị thực và vé cho phép.
- Ghi kế hoạch dự phòng: nếu cửa khẩu đông hoặc chuyến bay huỷ thì đổi sang cách nào.
Sau một hai chuyến, bạn sẽ có con số thật của riêng mình cho mỗi đường, và việc chọn sẽ nhanh hơn nhiều.
Ghi lại sau mỗi chuyến: đi đường nào, mất bao lâu từng chặng, chờ ở đâu lâu nhất, hành lý có vượt không, điều gì làm chậm. Một trang ghi như vậy sau ba chuyến đáng giá hơn mọi lời khuyên chung, vì nó là số liệu từ chính thói quen đi lại của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Đi Nghĩa Ô có nên đi đường bộ qua Lạng Sơn cho rẻ không?
Đường bộ có thể tiết kiệm vé máy bay nhưng mất thêm nhiều thời gian di chuyển trong Trung Quốc, vì Nghĩa Ô cách biên giới rất xa. Khi cộng chi phí ăn ở thêm ngày và tàu nội địa, chênh lệch có thể không còn bao nhiêu. Tính bằng tổng chi phí và tổng thời gian, không chỉ tiền vé.
Qua cửa khẩu đường bộ có cần đặt trước không?
Thủ tục qua cửa khẩu cho người đi lại thường không cần đặt chỗ, nhưng giờ làm việc, cách xếp hàng và quy định có thể thay đổi. Kiểm thông tin hiện hành của cửa khẩu trước ngày đi, nhất là mùa cao điểm trước Tết.
Có thể vào bằng đường bộ, về bằng máy bay không?
Thường có thể, nếu thị thực của bạn cho phép xuất nhập cảnh ở các cửa khác nhau và vé một chiều phù hợp. Kiểm điều kiện thị thực và điều kiện vé trước; đừng mua vé chiều về trước khi chắc giấy tờ.
Đi Thâm Quyến thì bay hay đường bộ?
Cả hai đều có người đi. Bay nhanh hơn nếu có đường bay phù hợp; đường bộ qua Lạng Sơn rồi tàu cao tốc qua Nam Ninh mất thêm thời gian nhưng ghé được chợ dọc đường. Chọn theo việc bạn cần làm và số ngày bạn có.
Mang hàng mẫu qua cửa khẩu đường bộ có dễ hơn sân bay không?
Không nên nghĩ vậy. Hành lý qua cửa khẩu đường bộ vẫn qua soi chiếu và kiểm tra; hàng vượt tiêu chuẩn hành lý cá nhân phải khai báo như ở sân bay. Mang đúng mẫu, đúng lượng, khai báo trung thực là cách ít rắc rối nhất.
Giờ mở cửa khẩu có ảnh hưởng tới lịch không?
Có. Cửa khẩu đường bộ có giờ làm việc, đến muộn là phải chờ sang ngày hôm sau. Lên lịch để tới cửa khẩu vào giữa giờ làm việc, chừa thời gian xếp hàng, và kiểm giờ hiện hành vì có thể thay đổi theo mùa.