Người nước ngoài đi tàu cao tốc ở Trung Quốc mua vé bằng hộ chiếu qua kênh bán vé chính thức của ngành đường sắt (trực tuyến hoặc tại quầy ở ga), qua cửa soát vé bằng hộ chiếu, qua kiểm tra an ninh như ở sân bay, và nên tới ga sớm vì ga lớn rất rộng. Với người đánh hàng, tàu cao tốc là thứ biến một chuyến nhiều thành phố thành khả thi: Hàng Châu, Nghĩa Ô, Thiệu Hưng, Chư Kỵ, Tô Châu, Thượng Hải đều nối với nhau trong khoảng một đến vài giờ.
Bài này đi qua những gì người đi lần đầu hay vấp: mua vé thế nào, một thành phố có nhiều ga thì chọn ga nào, vào ga và lên tàu ra sao, mang được bao nhiêu hành lý, và xếp chuyến đi về trong ngày tới vùng sản xuất. Cách mua vé, quy định hành lý và giờ chạy có thể thay đổi; kiểm thông tin hiện hành trước khi đi.
Mua vé bằng hộ chiếu
Vé tàu ở Trung Quốc gắn với giấy tờ tuỳ thân của hành khách; người nước ngoài dùng hộ chiếu. Tên và số hộ chiếu trên vé phải khớp đúng với hộ chiếu bạn mang theo. Có hai cách mua phổ biến: qua ứng dụng hoặc trang bán vé chính thức của ngành đường sắt Trung Quốc (đăng ký tài khoản bằng hộ chiếu), hoặc mua trực tiếp tại quầy bán vé ở ga. Máy bán vé tự động trong ga có thể không đọc được hộ chiếu nước ngoài, nên với người lần đầu, quầy có nhân viên thường chắc ăn hơn.
Thanh toán vé trực tuyến có thể dùng thẻ hoặc ví điện tử tuỳ kênh và tuỳ thời kỳ; tại quầy thì thường nhận tiền mặt và một số phương thức khác. Tránh nhờ người lạ mua hộ hay thanh toán hộ: vé gắn với hộ chiếu, nhập sai một ký tự là không qua được cửa soát vé, và bạn khó đòi lại tiền.
Vé có thể đổi, hoàn theo quy định của ngành đường sắt, thường có phí và phụ thuộc thời gian còn lại trước giờ tàu chạy. Với lịch đánh hàng hay thay đổi, mua vé cho chặng đi về trong ngày trước một hai ngày là đủ, trừ dịp lễ đông khách. Chặng đầu tiên từ sân bay tới thành phố trục thì nên mua sớm hơn, chọn chuyến có khoảng nối rộng.
Một thành phố, nhiều ga: chọn đúng ga
Các thành phố lớn thường có nhiều ga tàu, có ga chủ yếu đón tàu cao tốc, có ga cũ trong trung tâm. Vé ghi rõ tên ga đi và ga đến; người đi lần đầu hay tới nhầm ga. Vài ví dụ thường gặp trên tuyến đánh hàng (tên ga có thể thay đổi, kiểm vé của bạn):
| Thành phố | Ga hay gặp trên tuyến cao tốc | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thượng Hải | Thượng Hải Hồng Kiều, Thượng Hải, Thượng Hải Nam | Hồng Kiều nằm cạnh sân bay Hồng Kiều; từ sân bay Phố Đông tới đây mất khá lâu |
| Hàng Châu | Hàng Châu Đông, Hàng Châu, và các ga khác | Hàng Châu Đông là đầu mối lớn; ga Hàng Châu gần trung tâm cũ |
| Nghĩa Ô | Ga Nghĩa Ô | Từ ga tới khu chợ chính đi taxi hoặc xe buýt |
| Tô Châu | Tô Châu, Tô Châu Bắc, và các ga khác | Mỗi ga cách khu chợ một quãng khác nhau |
Cách tránh nhầm: khi mua vé, ghi tên ga bằng chữ Hán vào sổ, kèm thời gian từ ga đó về khách sạn. Khi gọi taxi tới ga, đưa tài xế đúng tên ga chứ không chỉ tên thành phố.
Khi chọn chỗ ở trong thành phố trục, cân nhắc ga bạn sẽ dùng nhiều nhất. Nếu kế hoạch có ba bốn chuyến đi về trong ngày, ở gần ga cao tốc chính có thể tiết kiệm mỗi ngày gần một giờ đi lại, đủ để xem thêm vài gian hàng. Nếu chủ yếu ở lại đi chợ, ở gần chợ vẫn hơn.
Vào ga và lên tàu: từng bước
Ga cao tốc lớn ở Trung Quốc rộng như sân bay. Quy trình thường như sau:
- Tới ga sớm, nhất là ga lớn và giờ cao điểm. Người lần đầu nên chừa ít nhất ba mươi đến bốn mươi lăm phút, nhiều hơn vào dịp lễ. Ga lớn có thể phải đi bộ hàng trăm mét từ lối vào tới cửa chờ.
- Qua cửa kiểm tra giấy tờ ở lối vào ga: xuất trình hộ chiếu. Có thể có làn riêng cho người dùng giấy tờ nước ngoài.
- Qua máy soi hành lý và kiểm tra an ninh, tương tự sân bay.
- Tìm cửa chờ lên tàu (cổng soát vé) theo số hiệu tàu trên bảng thông tin; ghi số hiệu tàu và giờ chạy vào sổ để đối chiếu.
- Khi tới giờ mở cổng, xếp hàng, qua cổng soát vé bằng hộ chiếu (làn có nhân viên nếu máy không đọc được).
- Xuống sân ga, tìm đúng số toa ghi trên vé; trên sân ga thường có ký hiệu vị trí dừng của từng toa.
- Lên tàu, tìm ghế, xếp hành lý vào giá phía trên hoặc chỗ để hành lý lớn ở đầu toa.
Khi xuống tàu ở ga đến, một số ga có lối ra kiểm vé, bạn có thể phải quét lại hộ chiếu. Giữ hộ chiếu trong túi dễ lấy suốt hành trình.
Hành lý trên tàu cao tốc: mang gì, không mang gì
Có giới hạn kích thước và khối lượng. Ngành đường sắt Trung Quốc quy định giới hạn hành lý mang theo cho mỗi hành khách, khác nhau theo đối tượng. Con số cụ thể có thể thay đổi; kiểm trên kênh chính thức. Thực tế, một vali cỡ vừa và một balo là thoải mái; ba bốn bao hàng là không thực tế, vừa vượt quy định vừa không có chỗ để.
Chỗ để có hạn. Giá hành lý phía trên ghế để được vali nhỏ và balo; vali lớn để ở khoang đầu hoặc cuối toa, ai đến trước dùng trước. Tàu đông thì chỗ đó kín sớm.
Đồ cấm và đồ hạn chế. Chất dễ cháy, một số loại pin, bình xịt, vật sắc nhọn có quy định riêng. Bật lửa, sạc dự phòng, chất lỏng nên kiểm quy định hiện hành trước khi mang lên tàu.
Hàng mua không nên đi theo người. Hàng đặt ở gian nên giao thẳng về điểm gom ở thành phố trục. Mang theo người chỉ nên là mẫu nhỏ và giấy tờ. Ôm hàng lên tàu vừa mệt, vừa dễ bị nhắc nhở vì vượt quy định.
Đồ giá trị luôn bên người. Hộ chiếu, tiền, điện thoại, sổ ghi chép đơn hàng để trong túi mang theo, không để trong vali ở khoang hành lý chung.
Xếp chuyến đi về trong ngày tới vùng sản xuất
Tàu cao tốc cho phép bạn ở một thành phố trục và đi về trong ngày tới các vùng sản xuất. Ví dụ giả định: ở Nghĩa Ô, đi tàu sáng sớm tới Chư Kỵ, đi taxi tới chợ ngọc trai, chiều đi taxi sang thị trấn làm tất, tối đi tàu về. Hoặc ở Hàng Châu, đi tàu tới Hải Ninh hay Thiệu Hưng trong ngày.
Để một ngày như vậy chạy được, cần ba điều. Một là chọn chuyến về không quá muộn, vì chuyến cuối có thể đầy hoặc trễ, và taxi từ chợ ra ga giờ tan tầm mất nhiều thời gian hơn bạn tưởng. Hai là tính quãng từ ga tới chợ: ga cao tốc nhiều nơi nằm ngoài trung tâm, đi thêm hai ba chục phút là thường. Ba là mang theo hộ chiếu, dù bạn chỉ đi nửa ngày.
Nếu một vùng sản xuất cần hai ngày (ví dụ vừa đi chợ vừa xem xưởng), ở lại một đêm thường đỡ mệt hơn đi về hai lần. Mang theo balo nhỏ với đồ dùng một đêm, để vali lớn ở khách sạn thành phố trục nếu khách sạn cho giữ.
Một mẹo nhỏ cho ngày đi về: ghi sẵn trong sổ ba thông tin cho chặng về, gồm số hiệu chuyến dự định, chuyến dự phòng sau đó, và thời gian từ chợ ra ga. Khi đang dở câu chuyện với chủ gian, bạn chỉ cần nhìn đồng hồ là biết còn bao lâu phải rời đi, không phải tra lại giữa chừng.
Hàng mua dọc đường: đừng biến tàu thành kho
Chuyến nhiều thành phố có một cái bẫy: ở mỗi nơi bạn mua thêm một ít mẫu, một ít hàng, rồi mang theo người sang thành phố tiếp theo. Đến ngày thứ năm, bạn kéo hai vali và ba túi lên tàu, không còn chỗ để, mệt và dễ thất lạc. Cách làm của người quen đi là tách hai dòng: mẫu nhỏ thì mang theo, hàng thì giao về một điểm gom.
Ở Trung Quốc, chuyển phát nội địa giữa các thành phố rất phổ biến và thường nhanh. Gian hàng ở Vĩnh Khang, Chư Kỵ, Hải Ninh quen gửi hàng đi các tỉnh; bạn chỉ cần đưa địa chỉ điểm gom ở thành phố trục, tên người nhận, ký hiệu kiện của bạn. Ghi rõ ai trả cước chặng đó và hạn giao. Giữ mã vận đơn nội địa của từng kiện để tra khi cần.
Với mẫu mang theo, chọn túi gọn, dán nhãn bằng tay ghi tên gian và mã mẫu, xếp chung một túi riêng. Khi qua máy soi ở ga, mẫu có pin, nam châm, chất lỏng có thể bị hỏi; tốt nhất để những mẫu đó cho điểm gom gửi theo đường hàng hoá có khai báo, thay vì mang theo người.
Sự cố hay gặp và cách xử lý
Một số tình huống người đi lần đầu hay gặp trên tàu cao tốc:
- Tên trên vé sai một ký tự so với hộ chiếu: không qua được cổng soát vé. Ra quầy ở ga nhờ xử lý; vì vậy luôn kiểm tên ngay khi mua.
- Lỡ tàu: quy định đổi vé sau giờ tàu chạy có điều kiện riêng; ra quầy càng sớm càng tốt.
- Nhầm ga: nếu còn thời gian, đi taxi sang ga đúng; nếu không, đổi vé sang chuyến sau từ ga bạn đang đứng nếu có.
- Hết vé chặng cần đi: thử chuyến giờ khác, chặng ghép qua một ga trung gian, hoặc hạng ghế khác; dịp lễ, cân nhắc đi xe.
- Quên đồ trên tàu: báo ngay cho nhân viên trên tàu hoặc tại ga đến, kèm số hiệu tàu, số toa, số ghế.
- Không đọc được thông báo: thông báo trên tàu thường có tiếng Anh ở các tuyến lớn; theo dõi giờ đến trên vé và giờ trên điện thoại để biết ga mình xuống.
Ghi số hiệu tàu, toa, ghế và giờ đến của mỗi chặng vào sổ hoặc chụp màn hình vé. Thông tin này cần cho hầu hết các tình huống trên.
Câu hỏi thường gặp
Người nước ngoài có mua được vé tàu cao tốc trực tuyến không?
Có thể, qua kênh bán vé chính thức của ngành đường sắt Trung Quốc với tài khoản đăng ký bằng hộ chiếu, tuỳ phương thức thanh toán được chấp nhận ở từng thời kỳ. Nếu gặp khó, mua tại quầy ở ga bằng hộ chiếu là cách chắc chắn.
Có cần in vé giấy không?
Phần lớn tàu cao tốc hiện dùng vé điện tử gắn với giấy tờ tuỳ thân, bạn qua cổng bằng hộ chiếu. Nếu cần chứng từ cho chi phí, có thể xin bản in hành trình hoặc hoá đơn theo quy định của ngành đường sắt.
Đi tàu cao tốc có mang được vali lớn không?
Thường mang được một vali cỡ vừa và một túi xách hoặc balo trong giới hạn quy định. Vali lớn để ở khoang hành lý đầu toa nếu còn chỗ. Hàng hoá số lượng lớn nên gửi theo đường vận chuyển, không mang theo người.
Từ Thượng Hải đi Nghĩa Ô nên đi ga nào?
Tuỳ chuyến tàu và nơi bạn đang ở. Ga Thượng Hải Hồng Kiều tiện nếu bạn hạ cánh ở sân bay Hồng Kiều; từ sân bay Phố Đông thì cần tính quãng đường tới ga. Kiểm danh sách chuyến và ga xuất phát khi mua vé.
Nên chọn hạng ghế nào khi đi đánh hàng?
Hạng phổ thông thường đủ cho các chặng một hai giờ. Hạng cao hơn rộng và yên tĩnh hơn, có ích khi đi chặng dài hoặc cần ngồi tính toán, ghi chép. Chọn theo độ dài chặng và ngân sách của bạn.
Có mua được vé tàu cho ngày lễ của Trung Quốc không?
Có nhưng khó, vì vé bán hết nhanh. Nếu buộc phải đi vào dịp lễ, mua sớm ngay khi mở bán và chuẩn bị phương án dự phòng. Tốt nhất là tránh xếp chuyến đánh hàng vào các kỳ nghỉ dài của Trung Quốc.