Tấn Giang (晋江 – Jinjiang) là một thành phố cấp huyện thuộc Tuyền Châu (泉州 – Quanzhou), tỉnh Phúc Kiến, được biết đến là một trong những vùng làm giày thể thao và đồ thể thao lớn nhất Trung Quốc. Trấn Trần Đại (陈埭 – Chendai) của Tấn Giang tập trung dày đặc xưởng giày và chợ nguyên phụ liệu giày; nhiều thương hiệu đồ thể thao nội địa Trung Quốc xuất thân từ vùng này.
Tấn Giang hợp với chủ shop giày, cửa hàng đồ thể thao, người muốn đặt giày không thương hiệu hoặc gắn nhãn riêng của shop, và người làm đồng phục thể thao. Đây cũng là vùng mà lời mời "giày của xưởng làm cho hãng lớn, hàng dư xuất khẩu" xuất hiện nhiều nhất; hiểu vì sao đó là bẫy pháp lý quan trọng không kém việc biết chọn đế giày. Bài dưới đi lần lượt: vùng hàng, cách đi, một ngày xem xưởng, cách hỏi size và vật liệu, phép tính giá vốn có tính hàng lỗi.
Tấn Giang làm giày gì
Tuyền Châu là thành phố cảng lâu đời ở ven biển Phúc Kiến, giữa Phúc Châu và Hạ Môn. Từ các xưởng giày gia đình, Tấn Giang dần có đủ một chuỗi: làm đế (đế cao su, đế EVA, đế ép), làm mũ giày, may, dán, in, đóng hộp, cùng các chợ bán da, vải lưới, dây giày, keo, khuôn. Trấn Trần Đại là trung tâm của chuỗi đó. Nhờ chuỗi này, một xưởng nhỏ có thể làm được giày hoàn chỉnh mà không phải tự sản xuất mọi bộ phận.
Các nhóm sản phẩm chính: giày chạy bộ, giày thể thao thường ngày, giày vải, dép quai ngang, dép xốp, giày trẻ em, và đồ thể thao đi kèm như quần áo tập, tất, túi. Mức chất lượng trải rất rộng, từ giày rẻ cho chợ quê tới giày cho các thương hiệu nội địa có hệ thống cửa hàng.
Điểm khác với các khu chợ giày ở thành phố Quảng Châu là ở Tấn Giang, người bán nhỏ tiếp xúc gần với xưởng hơn: có thể vào xưởng xem dây chuyền, đặt theo mẫu có sẵn của xưởng, đổi màu, đổi chất liệu, gắn nhãn riêng nếu đủ số lượng. Đổi lại, gian bày bán lẻ để chọn từng đôi không nhiều như các chợ sỉ lớn; vùng này dành cho người đã biết mình cần mẫu gì và số lượng bao nhiêu.
Hợp với người bán nào
Bảng dưới gợi ý cách tận dụng Tấn Giang theo kiểu cửa hàng:
| Kiểu người bán | Nên làm gì ở Tấn Giang | Rủi ro cần tính |
|---|---|---|
| Shop giày online | Chọn vài mẫu có sẵn của xưởng, đặt đủ size theo tỷ lệ | Kẹt size, đổi trả size với khách lẻ |
| Cửa hàng đồ thể thao | Đặt giày và quần áo tập cùng một vùng | Phải chắc hàng không mang nhãn hiệu của người khác |
| Shop muốn có nhãn riêng | Gắn nhãn riêng lên mẫu có sẵn | Số lượng tối thiểu theo màu, thời gian làm dài hơn |
| Đơn vị làm đồng phục, giày cho đội nhóm | Đặt theo màu, in logo của đơn vị mình | Duyệt mẫu kỹ, chốt size từng người trước |
| Người mới, vốn ít | Đi để hiểu cách làm giày, đặt một mẫu thử | Số lượng tối thiểu có thể vượt khả năng bán |
Giày là hàng có nhiều size, mỗi size lại nhiều màu; số đôi cần để đủ một "bộ" lớn hơn nhiều so với áo phông. Tính trước số vốn nằm trong size lẻ trước khi chọn số mẫu.
Một cách tính nhanh: nếu một mẫu có 2 màu và 6 size, chỉ cần mỗi size mỗi màu 5 đôi là đã 60 đôi cho một mẫu. Ba mẫu là 180 đôi, phần lớn vốn sẽ nằm ở những size biên bán chậm. Người mới nên bắt đầu bằng ít mẫu, ít màu, và cắt bớt size biên nếu tệp khách của shop cho phép, thay vì cố có đủ mọi lựa chọn ngay từ lô đầu.
Đi tới Tấn Giang
Tuyền Châu có sân bay quốc tế nằm ngay trên địa bàn Tấn Giang, và các ga tàu cao tốc trên tuyến ven biển Phúc Châu – Hạ Môn. Từ Việt Nam, cách hay dùng là bay tới Hạ Môn, Quảng Châu hoặc Thâm Quyến rồi nối chuyến; hoặc bay nối tới sân bay Tuyền Châu. Từ Hạ Môn đi tàu cao tốc lên Tấn Giang, Tuyền Châu chỉ là một chặng ngắn. Đường bay quốc tế ở vùng này thay đổi theo mùa; tra lại trước khi đặt vé.
Trong Tấn Giang, các trấn làm giày cách nhau một quãng; taxi hoặc xe thuê theo ngày là cách đi thực tế. Nhiều người ở trong trung tâm Tuyền Châu hoặc Tấn Giang rồi đi ra các trấn trong ngày. Thạch Sư, vùng quần áo, nằm sát bên, nên nếu bán cả giày lẫn quần áo thì một chuyến có thể ghép cả hai.
Hộ chiếu, thị thực Trung Quốc là bắt buộc; kiểm thủ tục hiện hành với cơ quan lãnh sự. Phúc Kiến khá xa biên giới đường bộ Việt – Trung, nên đi đường bộ chỉ hợp khi bạn ghé nhiều thành phố trên đường.
Mùa đi cũng đáng tính. Xưởng giày thường bận nhất trong những tháng chạy đơn trước Tết âm lịch và trước mùa tựu trường; lúc đó đơn nhỏ dễ bị xếp sau. Đi vào giai đoạn xưởng thong thả hơn, chủ xưởng có thời gian ngồi bàn mẫu, đổi màu, làm đôi thử cho bạn.
Một ngày xem xưởng giày
Ngày mẫu cho người đã chọn được nhóm giày cần lấy:
- Sáng, xem phòng mẫu của hai ba xưởng. Mỗi xưởng có phòng mẫu bày các dòng đang làm. Chụp ảnh mẫu, ghi mã, hỏi mẫu nào làm thường xuyên, mẫu nào theo mùa.
- Cầm giày lên kiểm năm điểm: đường keo ở mép đế có tràn không; uốn mũi giày xem đế có gãy nếp không; ấn gót xem lót gót có cứng vừa không; kéo thử dây, khoen; ngửi mùi keo.
- Trưa, vào xưởng xem dây chuyền. Nhìn khâu dán đế và sấy keo, khâu kiểm hàng cuối. Xưởng có khâu kiểm cuối rõ ràng thường giao lô đều hơn.
- Chiều, ghé chợ nguyên phụ liệu ở Trần Đại nếu bạn muốn hiểu giá trị các loại đế, vải lưới. Không cần mua, chỉ để biết khi xưởng nói "đế loại tốt" thì loại tốt là gì.
- Cuối ngày, đặt mẫu thử với size thật. Đặt một đôi mỗi size dự định bán, mang về cho người thật đi thử, rồi mới chốt số lượng.
Đi xưởng giày nên mang theo vài đôi giày bạn đang bán chạy để so: dáng, độ êm, khối lượng. Xưởng hiểu nhanh hơn khi cầm được thứ bạn muốn thay vì nghe mô tả.
Size giày và vật liệu: hỏi gì để khỏi nhận nhầm
Phần lớn tranh chấp sau khi nhận giày đến từ size và vật liệu. Những câu nên hỏi bằng chữ:
- Xưởng ghi size theo hệ nào? Nhiều xưởng dùng dãy số kiểu châu Âu (39, 40, 41…), một số ghi theo chiều dài bàn chân tính bằng milimét. Xin bảng đối chiếu ghi rõ chiều dài lòng giày bằng cm cho từng size.
- Form giày to hay nhỏ so với size ghi? Cùng số 40, giày chạy bộ và giày vải có thể vừa chân khác nhau. Đi thử mẫu bằng chân người thật là cách duy nhất chắc chắn.
- Đế làm bằng gì? Cao su, EVA, đế ép hai lớp có độ bền, độ bám, độ nặng khác nhau. Đế EVA nhẹ nhưng mòn nhanh hơn trên mặt đường nhám.
- Mũ giày là vải lưới, da tổng hợp hay da thật? Ghi đúng vật liệu trên mô tả bán hàng; gọi da tổng hợp là "da" là đưa thông tin sai cho khách.
- Dùng keo gì, có may viền đế không? Giày chỉ dán keo không may dễ bong đế hơn trong khí hậu nóng ẩm.
- Đóng hộp hay đóng túi? Hộp làm tăng thể tích khi vận chuyển nhưng giữ dáng giày; túi gọn hơn nhưng giày dễ móp.
Một mẹo nhỏ: khi nhận lô hàng, lấy ngẫu nhiên vài đôi mỗi size, đo chiều dài lòng giày và so với bảng đối chiếu đã chốt. Lệch hàng loạt là lỗi của xưởng, có căn cứ để đòi.
"Hàng xưởng của hãng lớn": vì sao là bẫy pháp lý
Ở các vùng làm giày, người bán nhỏ hay gặp lời chào: xưởng này từng gia công cho một thương hiệu quốc tế, có hàng dư, hàng lỗi nhẹ, hàng "cùng khuôn" mang đúng logo, giá thấp hơn nhiều so với cửa hàng chính hãng. Về pháp lý, dù có thật là xưởng từng gia công đi nữa, xưởng không có quyền bán hàng mang nhãn hiệu của hãng ra ngoài hợp đồng. Hàng mang logo của người khác mà không được chủ nhãn hiệu cho phép là hàng giả mạo nhãn hiệu hoặc hàng xâm phạm quyền, dù chất lượng giống hệt.
Người bán lại tại Việt Nam chịu rủi ro trực tiếp: hàng bị thu giữ khi kiểm tra thị trường, bị xử phạt, gian hàng trên sàn bị khoá, và chủ nhãn hiệu có thể khởi kiện. Lời giải thích "không biết là hàng giả" ít khi giúp được khi giá mua thấp bất thường so với hàng chính hãng. Những mẫu "na ná" logo, đổi một hai chữ cái, cũng có thể bị coi là gây nhầm lẫn.
Hướng an toàn cho người bán nhỏ là chọn giày không thương hiệu, giày mang thương hiệu thật của chính xưởng, hoặc gắn nhãn riêng của shop mình. Nếu định gắn nhãn riêng lâu dài, nên tìm hiểu đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam để người khác không chiếm trước. Giữ hợp đồng, phiếu đặt hàng, chứng từ vận chuyển và tờ khai khi có, để chứng minh nguồn gốc lô hàng.
Ví dụ giả định: giá vốn một mẫu giày theo tỷ lệ size
Giả định bạn đặt một mẫu giày chạy bộ, 2 màu, 6 size từ 38 đến 43. Bạn không chia đều mà theo tỷ lệ bán dự kiến: size giữa nhiều, size biên ít; tổng 120 đôi. Giá xưởng G mỗi đôi. Cộng thêm chuyển tới kho gom hàng, cước về Việt Nam (giày có hộp thường tính theo khối), nhãn phụ, giao về kho. Giả sử phần phụ phí bằng một phần tư tổng tiền hàng.
Khi nhận, kiểm mỗi đôi ở ba điểm: keo, đường may, đôi có cùng size hai chiếc không (lỗi lệch size trong một đôi có xảy ra). Giả sử 4 đôi lỗi phải loại. Cuối mùa, còn 10 đôi size biên bán chậm, phải giảm giá dưới giá vốn. Giá vốn thật của mỗi đôi bán được phải gánh cả 4 đôi lỗi và phần lỗ của 10 đôi giảm giá.
Giày còn một chi phí ẩn: đổi size cho khách mua online. Mỗi lần đổi là hai lượt giao hàng và một đôi có thể không còn mới hoàn toàn. Ghi lại tỷ lệ đổi size theo từng mẫu; mẫu nào form lệch nhiều thì lần sau đặt ít hoặc ghi chú rõ hướng dẫn chọn size. Mọi con số ở đây chỉ để minh hoạ cách tính.
Câu hỏi thường gặp
Giày Tấn Giang có phải hàng chính hãng của các thương hiệu lớn không?
Không nên mặc định như vậy. Tấn Giang có xưởng làm cho nhiều thương hiệu, nhưng hàng bán ra ngoài mang logo của thương hiệu khác mà không được phép là hàng giả mạo nhãn hiệu. Chỉ hàng không thương hiệu, thương hiệu thật của chính xưởng hoặc nhãn riêng của bạn là an toàn.
Có thể đặt giày gắn nhãn riêng của shop ở Tấn Giang không?
Có, nhiều xưởng nhận gắn nhãn riêng lên mẫu có sẵn nếu đủ số lượng tối thiểu theo màu. Nhãn phải là nhãn hiệu của bạn, không giống nhãn của người khác. Nếu dùng lâu dài, nên tìm hiểu việc đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam.
Size giày Trung Quốc có giống size Việt Nam không?
Nhiều xưởng dùng dãy số kiểu châu Âu giống cách ghi phổ biến ở Việt Nam, nhưng form mỗi mẫu to nhỏ khác nhau. Cách chắc nhất là xin bảng chiều dài lòng giày bằng cm và cho người thật đi thử mẫu trước khi đặt số lượng.
Đi Tấn Giang nên ghép với nơi nào?
Thạch Sư sát bên cho quần áo, Đức Hoá trong cùng thành phố Tuyền Châu cho sứ trắng, Hạ Môn làm điểm đến và đi. Có thể đi tiếp tàu cao tốc ven biển về phía Triều Châu, Sán Đầu ở Quảng Đông nếu cần gốm sứ gia dụng hoặc đồ chơi.
Làm sao biết đế giày có bị bong trong khí hậu nóng ẩm không?
Không có cách kiểm tức thì hoàn toàn chắc chắn. Xem mép keo có đều không, hỏi giày chỉ dán hay có may viền, và đi thử mẫu trong vài tuần ở Việt Nam trước khi đặt số lượng lớn là cách thực tế nhất.
Giày trẻ em lấy ở Tấn Giang cần chú ý gì thêm?
Giày trẻ em cần chú ý chi tiết nhỏ dễ bong như đèn, hạt trang trí, mùi keo, độ mềm của đế, và thông tin nhãn phù hợp quy định. Hỏi xưởng thông tin vật liệu và chọn mẫu đơn giản, chắc chắn cho lứa tuổi nhỏ.