Khi đi đánh hàng ở Trung Quốc, điện thoại là công cụ làm việc chính: kết nối để thanh toán, gọi xe, tra bản đồ; ứng dụng chat mà người bán Trung Quốc quen dùng để giữ liên lạc với chủ gian; máy ảnh để lưu mẫu; và nơi giữ bằng chứng mọi thoả thuận. Chuẩn bị những thứ này ở nhà giúp bạn bớt rất nhiều thời gian và rủi ro khi đã ở chợ.
Một số dịch vụ quen dùng ở Việt Nam có thể không truy cập được trên mạng trong nước Trung Quốc. Trang không hướng dẫn cách vượt các giới hạn này; thay vào đó, hãy chuẩn bị kênh liên lạc dùng được ở cả hai nơi, tải tài liệu cần thiết để xem ngoại tuyến, và báo trước cho người nhà, khách hàng cách liên lạc với bạn trong chuyến đi. Bài viết theo nguyên lý, không quảng cáo nhà mạng hay ứng dụng nào.
Ba cách có kết nối khi ở Trung Quốc
Mỗi cách có ưu nhược riêng; quy định, gói cước và cách đăng ký có thể thay đổi:
| Cách | Cách hoạt động | Hợp với | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Chuyển vùng quốc tế số Việt Nam | Dùng sim hiện tại, nhà mạng Việt Nam bán gói chuyển vùng | Người cần giữ số Việt Nam để nhận mã xác thực ngân hàng, khách gọi tới | Kiểm gói cước trước khi đi để tránh bất ngờ hoá đơn |
| eSIM hoặc sim dữ liệu cho người đi du lịch | Gói dữ liệu mua trước, cài vào máy hỗ trợ eSIM hoặc lắp sim | Người cần dữ liệu ổn định với chi phí dự tính được | Máy phải hỗ trợ; đọc kỹ điều kiện và phạm vi dịch vụ |
| Sim của nhà mạng Trung Quốc | Mua tại cửa hàng nhà mạng, đăng ký bằng hộ chiếu | Người ở lâu, đi thường xuyên, cần số địa phương để gian, đơn vị gom hàng gọi | Thủ tục đăng ký theo quy định; giữ số lâu dài cần nạp tiền duy trì |
Nhiều người đánh hàng dùng hai số: số Việt Nam (chuyển vùng hoặc chỉ nhận tin nhắn) để nhận mã xác thực ngân hàng, và một kết nối dữ liệu ở Trung Quốc để làm việc. Điện thoại hai sim hoặc có eSIM giúp việc này gọn hơn.
Dù chọn cách nào, kiểm trước máy của bạn có bị khoá mạng không, có hỗ trợ băng tần phổ biến ở Trung Quốc không; một chiếc máy không bắt được sóng ở nơi đến thì mọi gói cước đều vô ích.
Ứng dụng chat với chủ gian: thêm, đặt tên và giữ
Phần lớn người bán ở Trung Quốc liên lạc với khách qua một ứng dụng nhắn tin rất phổ biến trong nước, thêm bạn bằng cách quét mã trên điện thoại hoặc trên danh thiếp. Nên cài và đăng ký ứng dụng này khi còn ở Việt Nam, vì việc xác minh tài khoản mới có thể mất thời gian, và tài khoản mới đôi khi bị hạn chế một số tính năng trong thời gian đầu.
Khi thêm một chủ gian, đặt tên liên lạc theo quy tắc cố định, ví dụ: thành phố – mã gian – mặt hàng – tên người. Sau một chuyến, bạn có thể có vài chục liên lạc mới; không đặt tên theo quy tắc, ba tháng sau sẽ không nhớ ai bán gì. Gửi ngay một tin nhắn đầu tiên kèm ảnh mẫu bạn quan tâm, để cuộc trò chuyện có điểm bắt đầu rõ ràng.
Tin nhắn với chủ gian là bằng chứng thoả thuận. Mọi chi tiết quan trọng (giá, số lượng, màu, ngày giao, điều kiện đổi hàng lỗi) nên được nhắc lại bằng chữ trong tin nhắn, kể cả khi đã nói trực tiếp. Viết ngắn, dùng ứng dụng dịch để kiểm câu, và nhờ chủ gian xác nhận lại bằng một câu "đúng" hoặc "được".
Cẩn thận với tài khoản giả danh: người lạ nhắn tự xưng là gian bạn đã gặp, đề nghị đổi tài khoản nhận tiền. Luôn đối chiếu với liên lạc gốc đã thêm tại gian.
Bản đồ và đi lại bằng điện thoại
Dùng ứng dụng bản đồ chạy tốt ở Trung Quốc. Một số ứng dụng bản đồ quen dùng có thể thiếu dữ liệu hoặc không chạy ổn định ở Trung Quốc; ứng dụng bản đồ trong nước thường chính xác hơn về địa chỉ, giờ mở cửa, tuyến xe. Cài trước và tập dùng vài lần.
Lưu địa chỉ bằng chữ Hán. Khách sạn, các khu chợ, ga tàu, điểm gom hàng: lưu tên và địa chỉ bằng chữ Hán trong ghi chú điện thoại, kèm ảnh chụp mặt tiền. Đưa tài xế đọc nhanh hơn mọi cách phát âm.
Gọi xe qua ứng dụng. Gọi xe qua ứng dụng giúp tránh việc mặc cả với xe không đồng hồ, có lộ trình và giá trước. Thanh toán qua ví đã liên kết.
Tải bản đồ ngoại tuyến nếu được. Khi mất kết nối trong toà nhà chợ lớn hoặc khi hết dữ liệu, bản đồ ngoại tuyến giúp bạn tìm đường về.
Chụp ảnh lối vào toà chợ. Các toà chợ lớn có nhiều cửa giống nhau; chụp cửa bạn vào và ghi tên cửa giúp hẹn xe đón đúng chỗ.
Chia sẻ vị trí với người đi cùng. Đi chợ đông người dễ lạc nhau; hẹn điểm gặp cố định theo giờ và chia sẻ vị trí nếu ứng dụng cho phép.
Sắp ảnh mẫu theo gian: hệ thống đơn giản cho vài trăm tấm ảnh mỗi ngày
Một ngày ở chợ sỉ có thể cho bạn hai ba trăm tấm ảnh. Không có hệ thống, buổi tối bạn sẽ ngồi nhìn hàng loạt ảnh giống nhau mà không biết của gian nào. Ba thói quen đơn giản giải quyết việc này.
Thứ nhất, ảnh đầu tiên ở mỗi gian luôn là danh thiếp của gian, hoặc mặt tiền gian. Mọi ảnh mẫu chụp sau đó thuộc về gian đó cho tới khi gặp tấm danh thiếp tiếp theo. Thứ hai, ảnh mẫu chụp kèm một vật tham chiếu kích thước (thước dây, bàn tay) và kèm mã mẫu của gian nếu có. Thứ ba, tối mỗi ngày, tạo một album cho mỗi gian, xoá ảnh mờ, và ghi chú ngắn vào ảnh quan trọng.
Nếu muốn quay video giới thiệu mẫu hay ghi âm lời chủ gian để nhớ, hãy hỏi trước. Nhiều gian không thích bị quay, và tôn trọng điều đó giúp giữ quan hệ. Ảnh chụp ở gian cũng không đồng nghĩa với quyền dùng ảnh đó để bán hàng; khi đăng bán, nên chụp lại bằng hàng thật bạn đã nhận.
Một bước nữa đáng làm vào cuối mỗi ngày: chọn ra những mẫu thật sự cân nhắc, đánh dấu yêu thích hoặc chuyển vào album riêng "chờ chốt". Ngày chốt đơn, bạn chỉ cần mở album đó thay vì lục lại hàng trăm ảnh, và có thể gửi nhanh cho người ở nhà hay người đi cùng xem lần cuối.
Sao lưu chứng từ và an toàn dữ liệu
Điện thoại chứa toàn bộ chuyến đi của bạn: ảnh mẫu, tin nhắn, phiếu đặt, biên nhận thanh toán. Mất máy giữa chuyến là mất nhiều hơn chiếc máy. Những việc nên làm:
- Sao lưu mỗi tối: ảnh, ảnh chụp phiếu đặt và biên nhận vào bộ nhớ ngoài hoặc một máy thứ hai mang theo.
- Bật khoá màn hình bằng mã hoặc sinh trắc, khoá riêng ứng dụng ví và ngân hàng.
- Lưu sẵn cách khoá thẻ, khoá ví từ xa, và số hỗ trợ của ngân hàng ở nơi khác ngoài điện thoại.
- Chụp hộ chiếu, thị thực, vé, đặt phòng; lưu một bản ngoại tuyến và một bản giấy để riêng.
- Ghi lại danh sách liên lạc chủ gian quan trọng ra giấy hoặc sổ, phòng khi mất tài khoản chat.
- Mang theo một máy cũ dự phòng nếu có, đã cài sẵn các ứng dụng cần thiết.
Khi về tới Việt Nam, chuyển toàn bộ ảnh và chứng từ của chuyến vào một thư mục theo ngày, cùng bảng chi phí. Thư mục này là tài liệu tham khảo cho chuyến sau, và là hồ sơ nguồn gốc của lô hàng.
Giữ liên lạc với shop ở nhà trong lúc đi
Chủ shop nhỏ đi đánh hàng thường vẫn phải lo việc bán ở nhà: khách hỏi hàng, đơn cần chốt, người làm cần hỏi ý. Nếu không sắp xếp trước, bạn sẽ đứng giữa chợ trả lời tin nhắn khách thay vì hỏi chủ gian, và cả hai việc đều làm dở.
Trước khi đi, giao rõ cho người ở nhà những việc họ được tự quyết (đổi trả theo chính sách sẵn có, xác nhận đơn hàng có sẵn) và những việc phải hỏi bạn. Đặt hai khung giờ trong ngày để trả lời công việc ở nhà, ví dụ buổi trưa và buổi tối, ngoài giờ đó thì tắt thông báo không gấp. Báo cho khách quen biết shop đang nhập hàng mới, phản hồi có thể chậm hơn vài giờ.
Kiểm trước kênh liên lạc với người ở nhà có dùng được khi bạn ở Trung Quốc không. Nếu kênh quen dùng không ổn định trên mạng ở đó, thống nhất một kênh khác chạy được ở cả hai phía và thử trước ngày đi. Đây cũng là kênh khẩn cấp cho gia đình.
Một lợi ích ít người nghĩ tới: người ở nhà có thể giúp bạn kiểm nhanh phản ứng của khách với mẫu mới. Gửi vài ảnh mẫu về, nhờ hỏi vài khách quen, bạn có thêm một nguồn thông tin trước khi chốt lô ở ngày cuối.
Pin và sạc: chi tiết nhỏ làm hỏng cả ngày
Một ngày ở chợ, điện thoại vừa chụp ảnh, vừa dịch, vừa chat, vừa thanh toán, pin hết trước giờ trưa là chuyện thường. Sạc dự phòng là thứ bắt buộc, nhưng phải là loại hợp lệ: có thông số dung lượng rõ ràng, có dấu chứng nhận theo quy định, không phồng, không vỡ vỏ.
Các nhà chức trách hàng không, đường sắt có quy định về sạc dự phòng: mang trong hành lý xách tay chứ không ký gửi, giới hạn dung lượng, và trong một số thời kỳ yêu cầu dấu chứng nhận cụ thể. Quy định này đã từng được siết lại; kiểm quy định hiện hành của hãng bay và của đường sắt Trung Quốc trước khi đi, đừng mang sạc không rõ nguồn gốc.
Mang theo dây sạc và củ sạc dự phòng, ổ cắm chuyển đổi nếu cần. Buổi trưa nghỉ ở quán, tranh thủ sạc. Điện thoại hết pin đúng lúc cần quét mã trả tiền hay gọi xe về khách sạn là tình huống người đi lần đầu kể lại nhiều nhất.
Giảm hao pin cũng là một cách: hạ độ sáng màn hình trong chợ có đèn, tắt các ứng dụng chạy nền không cần, bật chế độ tiết kiệm pin từ đầu giờ chiều. Nếu đi hai người, một người giữ máy chính để chụp và chat, người kia giữ pin cho việc thanh toán và gọi xe về.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua sim Trung Quốc khi đi đánh hàng ngắn ngày không?
Không bắt buộc. Với chuyến vài ngày, chuyển vùng quốc tế hoặc eSIM dữ liệu thường đủ. Sim Trung Quốc hợp hơn khi bạn đi thường xuyên, ở lâu, hoặc cần số địa phương để gian và đơn vị gom hàng gọi. Đăng ký sim cần hộ chiếu theo quy định.
Ứng dụng chat của người bán Trung Quốc có cần cài trước không?
Nên cài và đăng ký trước khi đi, vì xác minh tài khoản mới có thể mất thời gian. Khi tới gian, chỉ cần quét mã để thêm liên lạc. Đặt tên liên lạc theo quy tắc cố định để sau này dễ tìm.
Ở Trung Quốc có dùng được các ứng dụng quen thuộc ở Việt Nam không?
Một số dịch vụ có thể không truy cập được trên mạng trong nước Trung Quốc. Trang không hướng dẫn cách vượt giới hạn này. Hãy chuẩn bị kênh liên lạc thay thế, tải tài liệu ngoại tuyến, và báo trước cho người nhà, khách hàng.
Mất điện thoại khi đang ở Trung Quốc thì làm gì trước?
Khoá ví điện tử và thẻ ngân hàng ngay qua kênh hỗ trợ, báo công an nơi xảy ra để có giấy xác nhận, rồi dùng bản sao lưu để khôi phục danh sách chủ gian và chứng từ. Đây là lý do nên sao lưu mỗi tối và ghi các số hỗ trợ ra ngoài điện thoại.
Có nên ghi âm khi trao đổi giá với chủ gian không?
Chỉ khi chủ gian đồng ý. Ghi âm lén làm mất lòng tin và có thể không phù hợp quy định nơi sở tại. Cách tốt hơn là nhắc lại thoả thuận bằng chữ trong tin nhắn và nhờ chủ gian xác nhận.
Sạc dự phòng mua ở Việt Nam có mang lên tàu cao tốc Trung Quốc được không?
Thường được nếu đáp ứng quy định về dung lượng và chứng nhận ở thời điểm bạn đi. Quy định đã từng thay đổi và có thể khác giữa máy bay và tàu. Kiểm trước, mang sạc có thông số rõ ràng, không phồng, không hỏng.