Đồ trang trí Tết, Trung thu, Noel lấy từ Trung Quốc phải chốt mẫu sớm hơn nhiều so với cảm giác của người mới: với hàng cần sản xuất, nhiều shop lùi lại ba đến bốn tháng, riêng hàng Tết còn vướng đúng kỳ nghỉ Tết của xưởng Trung Quốc. Hàng về sau dịp gần như phải nằm kho cả năm. Ngoài lịch, hai rủi ro lớn của ngành là dây đèn kém an toàn và vật liệu dễ cháy.
Bài này đi qua nguồn hàng, lịch đặt hàng ngược cho từng dịp, an toàn điện của dây đèn và đèn lồng, vật liệu dễ cháy, khác biệt giữa hàng trang trí Tết của Việt Nam và Trung Quốc mà nhiều người bỏ sót, cách tính hàng tồn sau lễ và bảng kiểm khi nhận lô. Mọi mốc thời gian là ví dụ giả định.
Nguồn hàng trang trí theo mùa
Hệ thống chợ hàng tiêu dùng Nghĩa Ô (Yiwu) nổi tiếng là nơi cung cấp một phần rất lớn đồ trang trí Giáng sinh cho thị trường thế giới, cùng với đồ trang trí lễ hội các loại. Đèn trang trí thì gắn với vùng Cổ Trấn (Guzhen), thuộc Trung Sơn (Zhongshan), Quảng Đông, nơi tập trung rất nhiều xưởng và cửa hàng đèn. Trên sàn bán sỉ, phần lớn nhà cung cấp đồ trang trí gửi hàng từ hai vùng này.
Một điều cần nhớ: xưởng đồ trang trí Noel ở Trung Quốc làm hàng cho thị trường xuất khẩu rất sớm trong năm, nhiều đơn lớn chốt từ đầu năm và sản xuất suốt mùa hè. Đến lúc shop nhỏ Việt Nam bắt đầu nghĩ tới Noel vào khoảng tháng Chín, Mười, hàng có sẵn vẫn còn nhưng mẫu mới, mẫu đặt riêng thì đã khó chen vào lịch xưởng.
Đồ trang trí Tết và Trung thu thì phải phân biệt hàng làm cho thị trường Trung Quốc với hàng hợp thị hiếu Việt Nam; phần sau của bài nói rõ chỗ khác nhau. Một phần đồ trang trí truyền thống Việt Nam, như lồng đèn ông sao làm thủ công hay câu đối chữ Quốc ngữ, vốn được làm trong nước và không nhất thiết phải lấy từ Trung Quốc. Bán kèm hai nguồn trong cùng một kệ cũng là cách làm của nhiều shop.
Lịch đặt hàng ngược cho từng dịp
Cách lập lịch: lấy ngày bạn muốn hàng đã lên kệ, trừ ngược thời gian làm nhãn và kiểm hàng, thời gian vận chuyển về Việt Nam, thời gian gửi nội địa Trung Quốc, thời gian xưởng chuẩn bị hoặc sản xuất, và thời gian chốt mẫu. Bảng dưới là ví dụ giả định cho một shop đặt qua sàn và gửi về bằng đường bộ.
| Dịp | Hàng tiêu biểu | Lên kệ | Chốt mẫu, đặt hàng (ví dụ giả định) |
|---|---|---|---|
| Trung thu | Lồng đèn nhựa có đèn, đồ trang trí treo | Khoảng một tháng trước rằm tháng Tám | Ba tháng trước rằm tháng Tám |
| Noel | Cây thông nhựa, quả châu, dây kim tuyến, dây đèn | Đầu tháng Mười Một | Tháng Bảy, Tám; mẫu đặt riêng còn sớm hơn |
| Tết Nguyên đán | Câu đối, đèn lồng đỏ, cành đào mai giả, đồ treo | Khoảng một tháng trước Tết | Ba đến bốn tháng trước Tết, trước khi xưởng dồn đơn nghỉ Tết |
| Lễ khai trương, cưới hỏi (quanh năm) | Bóng bay, dây treo, phông trang trí | Luôn có sẵn | Đặt định kỳ theo số bán |
Tết Nguyên đán Việt Nam và Trung Quốc thường cùng ngày, nên xưởng Trung Quốc nghỉ đúng lúc bạn cần hàng nhất, và trong vài tuần trước đó thì dồn đơn, vận chuyển ùn tắc. Hàng Tết vì vậy phải về kho của bạn trước cả cao điểm vận chuyển cuối năm, không chỉ trước Tết.
Dây đèn, đèn lồng có điện: an toàn trước giá cả
Dây đèn LED trang trí, đèn lồng có bóng, cây thông có đèn là đồ điện, dùng nhiều giờ liền, nhiều khi treo trên vật liệu dễ cháy hoặc ngoài trời. Một số nhóm thiết bị điện thuộc diện phải đáp ứng quy chuẩn an toàn điện và được chứng nhận hoặc công bố hợp quy trước khi bán; hãy kiểm danh mục hiện hành và hỏi bên làm thủ tục nhập khẩu. Dù thuộc diện nào, người bán vẫn chịu trách nhiệm nếu hàng gây chập cháy.
Trên mẫu, kiểm các điểm sau. Dây dẫn có mảnh bất thường không, vỏ dây có giòn khi uốn. Bộ đổi nguồn hoặc phích cắm có chắc, có nóng nhiều sau vài giờ bật liên tục. Đèn ghi dùng ngoài trời thì hỏi cấp chống nước (cấp IP) và đậy hộp nối có kín. Đèn chạy pin thì hộp pin có nắp chắc. Bật thử mẫu một buổi tối dài, sờ nhiệt ở phích, bộ đổi nguồn và các mối nối.
Hỏi nhà cung cấp chuẩn điện áp: hàng làm cho thị trường dùng điện áp khác có thể không hợp lưới điện Việt Nam. Phích cắm kiểu khác thì cần đổi phích hợp chuẩn chứ không nên để khách tự chế. Lồng đèn Trung thu có đèn, có nhạc dành cho trẻ em thì đồng thời là đồ chơi trẻ em, phải theo cả yêu cầu an toàn đồ chơi; đây là nhóm khó, người mới nên cân nhắc kỹ.
Vật liệu dễ cháy: cây thông, kim tuyến, giấy và vải
Đồ trang trí lễ hội phần lớn làm từ nhựa PVC, PE, giấy, vải, kim tuyến, xốp, những vật liệu bắt lửa nhanh. Cây thông nhựa đặt cạnh dây đèn nóng, rèm vải gần nến, đèn lồng giấy dùng nến thật là những tình huống cháy đã xảy ra nhiều nơi. Người bán không kiểm soát được khách dùng thế nào, nhưng chọn được hàng ít rủi ro hơn và ghi cảnh báo rõ.
Khi đặt, hỏi nhà cung cấp vật liệu có xử lý chậm cháy (阻燃, zǔrán) không và có báo cáo thử nghiệm không. Với cửa hàng, quán, văn phòng mua đồ trang trí số lượng lớn, đây là câu họ có thể hỏi lại bạn, vì trang trí ở nơi công cộng chịu quy định phòng cháy chặt hơn nhà ở. Đừng tự khẳng định chống cháy khi không có giấy tờ.
Thử sơ bộ trên mẫu thì làm ở nơi an toàn, ngoài trời, có sẵn nước: hơ một mẩu kim tuyến hay lá thông nhỏ cắt rời trên ngọn lửa, xem nó tự tắt khi rời lửa hay cháy lan, có nhỏ giọt nhựa cháy không. Phép thử này chỉ cho bạn cảm nhận, không thay báo cáo thử nghiệm. Ghi cảnh báo trên bao bì và trang bán: không đặt gần nguồn nhiệt, không dùng nến trần với đồ giấy, vải.
Hàng Tết Việt khác hàng Tết Trung: những chỗ dễ đặt nhầm
Tết hai nước cùng ngày, cùng dùng màu đỏ và vàng, nên rất dễ nghĩ đồ trang trí Tết của Trung Quốc mang về bán là xong. Thực tế có những khác biệt khiến hàng bán chậm hoặc bị khách chê. Ví dụ dễ thấy nhất là con giáp: năm Mão ở Việt Nam là con mèo, còn ở Trung Quốc là con thỏ; năm Sửu ở Việt Nam hay vẽ con trâu, còn hàng Trung Quốc hay là con bò. Đặt nguyên lô đồ treo hình thỏ cho năm Mão là bán khó.
Thứ hai là chữ. Đồ trang trí Trung Quốc in chữ Hán, câu chúc theo cách nói của người Trung Quốc. Một bộ phận khách Việt thích câu đối chữ Hán, nhưng nhiều khách lại muốn chữ Quốc ngữ hoặc chữ thư pháp tiếng Việt. Nếu đặt in riêng câu chữ tiếng Việt ở xưởng Trung Quốc, kiểm cực kỹ dấu; một câu chúc Tết in sai dấu là món hàng không thể bán.
Thứ ba là cành hoa giả: người Việt miền Bắc chuộng đào, miền Nam chuộng mai vàng, trong khi hàng Trung Quốc có nhiều mẫu hoa khác. Chọn mẫu theo khách của bạn ở đâu, và xem màu hoa giả dưới ánh sáng thường, vì màu đỏ hồng của hoa nhựa rẻ dễ trông kém sang.
Giá về tay của hàng trang trí: nhẹ cân nhưng nặng cước
Đồ trang trí lễ hội phần lớn nhẹ mà cồng kềnh: cây thông, vòng hoa, cành đào mai giả, đèn lồng. Với loại hàng này, cước vận chuyển thường tính theo thể tích quy đổi, và có khi chiếm phần lớn hơn cả giá gốc. Người mới hay tính giá về tay bằng cân nặng rồi bất ngờ khi nhận hoá đơn cước.
Ví dụ giả định: một cây thông nhựa giá gốc 100 đơn vị, nặng vài ký nhưng hộp chiếm thể tích lớn; cước tính theo thể tích có thể là 60 đơn vị, trong khi nếu tính theo cân chỉ khoảng 20. Cộng phí gửi nội địa, phí trung gian, hao hụt hộp móp, giá về tay có thể gần gấp đôi giá gốc. Đèn lồng gấp được, cây thông loại tháo rời gọn hộp thì nhẹ gánh cước hơn hẳn; hỏi nhà cung cấp kích thước hộp đóng gói trước khi chọn mẫu, không chỉ hỏi kích thước sản phẩm.
Một lưu ý nữa: hàng theo mùa hay bị tăng cước và chậm vào cao điểm cuối năm. Đặt sớm không chỉ để kịp bán mà còn để tránh đúng lúc cước và thời gian chờ cùng tăng. Ghi lại cước thực trả của từng mùa vào sổ; năm sau bạn sẽ ước giá về tay sát hơn nhiều so với báo giá ban đầu.
Hàng tồn sau lễ và bảng kiểm khi nhận lô
Hàng trang trí theo dịp có vòng đời ngắn. Đồ trung tính như dây đèn, quả châu trơn, cây thông để được sang năm; đồ gắn với năm con giáp, gắn với chữ của một năm cụ thể thì gần như mất giá sau lễ. Hãy đặt nhiều phần trung tính, ít phần gắn năm, và tính sẵn phần có thể tồn vào giá bán ngay từ đầu. Khi lô về, kiểm theo danh sách sau.
- Quay video lúc mở kiện; đếm theo mẫu, màu, kích cỡ (cây thông theo chiều cao, dây đèn theo độ dài).
- Cắm thử vài bộ dây đèn mỗi loại, để sáng vài giờ, sờ nhiệt phích và bộ đổi nguồn.
- Kiểm phích cắm, điện áp ghi trên hàng có hợp lưới điện Việt Nam.
- Mở thử một cây thông: kiểm chân đế, khớp cành, lá rụng nhiều hay ít.
- Kiểm quả châu thuỷ tinh, đồ gốm: tách chiếc vỡ, chụp ảnh ngay.
- Kiểm chữ in, hình con giáp đúng như mẫu và đúng năm.
- Chuẩn bị nhãn tiếng Việt, cảnh báo an toàn cho đồ điện và vật liệu dễ cháy.
- Sau lễ: đóng gói lại hàng trung tính có hút ẩm, ghi số tồn từng mẫu để đặt bù năm sau thay vì đặt mới toàn bộ.
Shop trang trí theo mùa nào cũng có hàng tồn; khác nhau ở chỗ tồn thứ để được hay tồn thứ phải bỏ. Sổ ghi chép sau mỗi mùa là thứ giúp bạn dịch chuyển dần cơ cấu đơn hàng về phía hàng để được.
Câu hỏi thường gặp
Đồ trang trí Noel từ Trung Quốc nên đặt từ tháng mấy?
Hàng có sẵn trên sàn vẫn đặt được vào khoảng tháng Tám, Chín, nhưng mẫu đặt riêng cần sớm hơn vì xưởng làm hàng xuất khẩu từ đầu năm. Nhiều shop chốt mẫu từ tháng Bảy để hàng lên kệ đầu tháng Mười Một. Hãy cộng thêm thời gian vận chuyển và làm nhãn.
Vì sao hàng Tết phải đặt sớm hơn các dịp khác?
Tết Việt và Tết Trung Quốc thường cùng ngày, nên xưởng Trung Quốc nghỉ dài đúng lúc bạn cần hàng, và trước đó dồn đơn, vận chuyển ùn tắc. Hàng Tết vì thế phải về kho trước cả cao điểm vận chuyển cuối năm, thường cần chốt mẫu ba đến bốn tháng trước Tết.
Dây đèn LED trang trí lấy từ Trung Quốc có cần giấy tờ gì?
Dây đèn là đồ điện; một số nhóm thiết bị điện phải đáp ứng quy chuẩn an toàn và chứng nhận hoặc công bố hợp quy trước khi bán. Kiểm danh mục hiện hành, hỏi bên làm thủ tục, và luôn giữ chứng từ nguồn gốc. Kiểm thêm điện áp và phích cắm có hợp với Việt Nam.
Đồ trang trí có chống cháy không và kiểm thế nào?
Chỉ khi vật liệu được xử lý chậm cháy và có báo cáo thử nghiệm. Hỏi nhà cung cấp trước khi đặt, đặc biệt nếu khách là cửa hàng, văn phòng. Có thể thử sơ bộ một mẩu nhỏ ở nơi an toàn, nhưng không thay được báo cáo. Đừng tự quảng cáo chống cháy khi không có giấy tờ.
Đặt đồ treo Tết hình con giáp cần lưu ý gì?
Con giáp của Việt Nam và Trung Quốc có chỗ khác: năm Mão Việt Nam là mèo, Trung Quốc là thỏ; năm Sửu Việt Nam hay vẽ trâu. Kiểm hình mẫu trước khi đặt, và nhớ hàng gắn năm con giáp gần như không bán được sang năm sau.
Làm sao giảm hàng tồn sau mùa lễ?
Đặt nhiều phần hàng trung tính để được qua năm như dây đèn, quả châu trơn, cây thông; đặt ít hàng gắn năm cụ thể. Ghi số bán và số tồn của từng mẫu sau mỗi mùa, năm sau đặt bù theo số đó. Tính sẵn phần có thể tồn vào giá bán ngay từ đầu.