Chuyến đánh hàng sâu vào nội địa Trung Quốc (Nghĩa Ô, Hàng Châu, Thâm Quyến, các vùng sản xuất) cần hộ chiếu Việt Nam còn hạn đủ dài và một thị thực Trung Quốc đúng mục đích chuyến đi, với thời hạn, số lần nhập cảnh và số ngày lưu trú mỗi lần đủ cho lịch của bạn. Giấy thông hành vùng biên chỉ dùng trong khu vực biên giới theo quy định, không thay được hộ chiếu cho những chuyến này; chuyện đi chợ vùng biên được viết riêng trong danh mục về biên giới Quảng Tây, Vân Nam của trang.
Quy định về thị thực, miễn thị thực và thủ tục có thể thay đổi, nên mọi thông tin dưới đây là nguyên lý vào thời điểm viết. Trước mỗi chuyến, hãy kiểm với Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Việt Nam, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và cửa khẩu nơi bạn định đi qua. Bài này không nêu lệ phí, thời hạn xử lý cụ thể vì chúng thay đổi theo từng thời kỳ.
Hộ chiếu và thị thực: hai thứ khác nhau
Người đi lần đầu hay coi hai thứ này là một. Thực ra chúng do hai nước cấp và kiểm những điều khác nhau:
| Hộ chiếu phổ thông | Thị thực Trung Quốc | |
|---|---|---|
| Ai cấp | Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của Việt Nam | Cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Trung Quốc |
| Chứng minh điều gì | Bạn là ai, quốc tịch gì; cho phép bạn xuất cảnh Việt Nam | Bạn được phép nhập cảnh Trung Quốc vì mục đích gì, trong thời gian nào |
| Thời hạn cần quan tâm | Còn đủ dài so với ngày về, còn trang trống | Thời hạn nhập cảnh, số lần nhập cảnh, số ngày lưu trú mỗi lần |
| Khi nào phải làm lại | Hết hạn, sắp hết hạn, hết trang, mất | Mỗi chuyến nếu thị thực một lần; hoặc khi thị thực nhiều lần hết hạn |
| Dùng ở Trung Quốc vào việc gì | Giấy tờ tuỳ thân: nhận phòng, mua vé tàu, qua cửa an ninh ga | Được kiểm khi nhập cảnh; quyết định bạn được ở bao lâu |
Vì thị thực gắn với hộ chiếu, làm mới hộ chiếu khi đang còn thị thực trong hộ chiếu cũ cũng là chuyện cần hỏi cơ quan lãnh sự cách xử lý. Đơn giản nhất là làm mới hộ chiếu trước, rồi mới xin thị thực.
Chuyến nhiều thành phố: thị thực có đủ cho lịch của bạn không
Chuyến đánh hàng sâu nội địa thường đi qua nhiều thành phố, đôi khi kết hợp đường bộ và máy bay. Trước khi xin thị thực, hãy đặt lịch dự kiến cạnh ba thông số của thị thực: thời hạn nhập cảnh, số lần nhập cảnh, số ngày lưu trú mỗi lần. Ví dụ giả định: lịch mười ngày gồm Nghĩa Ô, Hàng Châu, Thâm Quyến, ở liên tục trong Trung Quốc, chỉ cần một lần nhập cảnh với số ngày lưu trú đủ mười ngày cộng dự phòng.
Nhưng nếu lịch của bạn là vào Trung Quốc đi chợ, về Việt Nam vài ngày lo hàng, rồi sang lại để nhận hàng hay xem xưởng, thì thị thực một lần không đủ. Tương tự với người đánh hàng định đi đều đặn nhiều chuyến trong năm. Đây là lúc thị thực nhiều lần đáng được hỏi, dù điều kiện cấp do phía Trung Quốc quyết định.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: nếu chuyến đi có chặng rời Trung Quốc sang một vùng lãnh thổ có chế độ xuất nhập cảnh riêng rồi quay lại, việc quay lại có thể tính là một lần nhập cảnh mới. Hãy kiểm kỹ trước khi xếp lịch như vậy. Và luôn chừa vài ngày dự phòng trong số ngày lưu trú, vì lịch đánh hàng hay bị kéo dài do chờ hàng.
Chọn thị thực theo mục đích: những khái niệm phải phân biệt
Thị thực du lịch và thị thực thương mại. Trung Quốc chia thị thực theo mục đích; đi tham quan, thăm thân và đi buôn bán, giao dịch thương mại thường thuộc các loại khác nhau, loại thương mại thường yêu cầu thư mời của đối tác ở Trung Quốc. Đi chợ sỉ, gặp xưởng, đặt hàng là hoạt động thương mại; hãy hỏi cơ quan lãnh sự loại phù hợp và khai trung thực mục đích.
Thời hạn thị thực khác thời gian lưu trú. Thời hạn thị thực là khoảng thời gian bạn được phép nhập cảnh. Thời gian lưu trú là số ngày tối đa được ở lại sau mỗi lần nhập cảnh. Một thị thực có thời hạn dài nhưng mỗi lần chỉ được ở một số ngày nhất định; ở quá số ngày đó là quá hạn lưu trú.
Số lần nhập cảnh. Thị thực có thể cho phép một lần, hai lần hoặc nhiều lần nhập cảnh. Người đánh hàng đi đều đặn sẽ quan tâm tới loại nhiều lần, nhưng điều kiện cấp do phía Trung Quốc quyết định, thường xét theo lịch sử đi lại và hồ sơ.
Chính sách miễn thị thực. Trung Quốc có các chính sách miễn thị thực, miễn thị thực quá cảnh áp dụng theo danh sách quốc gia và thay đổi theo thời kỳ. Đừng mặc định chúng áp dụng cho hộ chiếu Việt Nam; kiểm danh sách hiện hành trên kênh chính thức của phía Trung Quốc.
Khai trung thực. Khai mục đích du lịch nhưng thực chất đi buôn có thể gây rắc rối khi bị hỏi tại cửa khẩu, và ảnh hưởng tới hồ sơ lần sau. Lời chào "làm visa bao đậu" kèm khai hộ thông tin sai là rủi ro bạn gánh, không phải bên làm hộ.
Hồ sơ thường được yêu cầu: danh sách để chuẩn bị
Danh sách dưới là những thứ hay được yêu cầu khi xin thị thực Trung Quốc; danh mục chính xác cho từng loại do cơ quan lãnh sự công bố:
- Hộ chiếu còn hạn đủ dài so với ngày dự định về (nhiều nơi yêu cầu còn ít nhất sáu tháng) và còn trang trống.
- Tờ khai điền theo mẫu, thường làm trực tuyến rồi in ra; thông tin phải khớp với hộ chiếu.
- Ảnh theo quy cách của cơ quan lãnh sự (nền, kích thước, không đeo kính râm…).
- Lịch trình dự kiến: các thành phố sẽ tới, ngày tới, ngày đi.
- Chứng minh nơi ở: đặt phòng khách sạn hoặc giấy mời của người tiếp đón.
- Thư mời của đối tác Trung Quốc nếu xin loại thị thực thương mại; đối tác thường là công ty bạn định làm việc.
- Giấy tờ chứng minh công việc như giấy đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, nếu được yêu cầu.
- Sinh trắc học (vân tay) có thể được thu khi nộp hồ sơ, tuỳ quy định từng thời kỳ.
Chuẩn bị bản chụp của mọi giấy tờ, lưu trong điện thoại và một bản giấy để riêng. Nếu mất hộ chiếu ở nước ngoài, bản chụp giúp cơ quan đại diện Việt Nam xử lý nhanh hơn.
Lịch chuẩn bị: tính ngược từ ngày đi
Ví dụ giả định cho người lần đầu đi Nghĩa Ô và Hàng Châu, chưa có hộ chiếu:
- Khoảng hai tháng trước ngày đi: kiểm hộ chiếu. Chưa có hoặc sắp hết hạn thì làm mới qua kênh trực tuyến hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
- Khi đã có hộ chiếu: liên hệ gian hàng, xưởng hoặc công ty định làm việc để hỏi về thư mời nếu cần; đọc thông tin chính thức về loại thị thực.
- Đặt phòng có thể huỷ và lên lịch trình sơ bộ để đưa vào hồ sơ.
- Nộp hồ sơ thị thực, chừa thời gian cho việc bổ sung giấy tờ nếu bị yêu cầu.
- Chỉ mua vé không hoàn khi đã có thị thực trong tay.
- Một tuần trước khi đi: chụp lại mọi giấy tờ, kiểm quy định cửa khẩu hoặc sân bay, kiểm lại các chính sách đi lại mới nhất.
Đi lần thứ hai trở đi, lịch có thể rút ngắn, nhưng thứ tự vẫn nên giữ: giấy tờ trước, vé không hoàn sau.
Khi đã ở Trung Quốc: giấy tờ mang theo và đăng ký lưu trú
Ở Trung Quốc, hộ chiếu là giấy tờ tuỳ thân của bạn: dùng để nhận phòng, mua vé tàu cao tốc, qua cửa an ninh ga tàu, đôi khi để mua sim hay đăng ký ví điện tử. Luôn mang hộ chiếu theo người khi di chuyển giữa các thành phố, cất ở túi trong, không để trong balo hàng.
Người nước ngoài lưu trú ở Trung Quốc phải được đăng ký lưu trú. Ở khách sạn nhận khách nước ngoài, việc này do khách sạn làm khi bạn nhận phòng. Nếu ở nhà người quen hay nhà riêng, bạn hoặc chủ nhà phải tự khai báo với công an nơi ở trong thời hạn ngắn theo quy định. Đây là chi tiết người đánh hàng ở nhờ nhà bạn hàng hay bỏ qua.
Theo dõi số ngày đã ở so với thời gian lưu trú cho phép. Chuyến nhiều thành phố dễ kéo dài vì chờ hàng; nếu thấy sắp hết số ngày, ưu tiên rời đi đúng hạn và đặt phần hàng còn lại từ xa, thay vì ở lại quá hạn.
Nếu mất hộ chiếu khi đang ở Trung Quốc, báo ngay cho công an nơi xảy ra để lấy giấy xác nhận mất, rồi liên hệ Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán Việt Nam gần nhất để được cấp giấy tờ về nước. Thị thực nằm trong hộ chiếu cũ cũng mất theo, nên việc rời Trung Quốc có thể cần thêm thủ tục với cơ quan xuất nhập cảnh nước sở tại. Bản chụp hộ chiếu và thị thực lúc này rất có ích.
Sai lầm về giấy tờ mà người đánh hàng hay mắc
Phần lớn rắc rối giấy tờ của người đánh hàng không đến từ luật phức tạp mà từ vài sơ suất lặp đi lặp lại:
- Hộ chiếu sắp hết hạn hoặc hết trang. Phát hiện lúc nộp hồ sơ thị thực là mất thêm vài tuần làm lại hộ chiếu.
- Nhầm thời hạn thị thực với số ngày được ở. Thấy thị thực còn hạn nhiều tháng nên ở lại chờ hàng, không biết mỗi lần nhập cảnh chỉ được ở một số ngày nhất định.
- Xin thị thực một lần cho lịch có hai lần vào. Về Việt Nam giữa chuyến rồi mới biết không quay lại được bằng thị thực cũ.
- Mua vé không hoàn trước khi có thị thực. Hồ sơ bị yêu cầu bổ sung, kịp cấp thì đã lỡ chuyến.
- Khai mục đích không đúng. Khai đi du lịch nhưng hành lý toàn mẫu hàng, danh thiếp gian, phiếu đặt hàng; khi bị hỏi ở cửa khẩu thì khó giải thích.
- Không mang hộ chiếu khi đi tàu trong ngày. Để hộ chiếu ở khách sạn rồi đi về trong ngày tới vùng sản xuất, tới ga mới nhớ là cần hộ chiếu để lên tàu.
- Không có bản chụp. Mất hộ chiếu mà không có bản chụp, không nhớ số, thủ tục ở cơ quan đại diện chậm hơn nhiều.
Một tờ danh mục kiểm dán ở trang đầu sổ ghi chép, đánh dấu từng mục trước khi đi, là cách đơn giản nhất để không lặp lại những lỗi này.
Câu hỏi thường gặp
Thị thực một lần có đủ cho chuyến đi nhiều thành phố không?
Đủ nếu bạn ở liên tục trong Trung Quốc từ lúc vào tới lúc ra và số ngày lưu trú cho phép đủ cho lịch. Nếu giữa chuyến bạn rời Trung Quốc rồi quay lại, lần quay lại là một lần nhập cảnh mới, khi đó cần thị thực cho phép nhiều lần nhập cảnh.
Đi chợ sỉ có cần thị thực thương mại không?
Đi xem hàng, gặp nhà cung cấp, đặt hàng là hoạt động thương mại. Loại thị thực phù hợp do cơ quan lãnh sự hướng dẫn theo mục đích bạn khai. Hãy khai trung thực và hỏi trực tiếp; mỗi thời kỳ yêu cầu về thư mời và giấy tờ có thể khác.
Thị thực còn hạn nhưng đã ở quá số ngày cho phép thì sao?
Đó là quá hạn lưu trú, một vi phạm quy định xuất nhập cảnh dù thị thực còn thời hạn. Hậu quả có thể gồm bị phạt, bị ghi nhận vào hồ sơ và khó xin thị thực lần sau. Luôn đếm số ngày từ lần nhập cảnh gần nhất.
Có nên nhờ dịch vụ làm thị thực không?
Dịch vụ có thể giúp điền tờ khai, sắp xếp hồ sơ, nhưng bạn vẫn chịu trách nhiệm về thông tin khai. Tránh bên hứa chắc chắn được cấp hoặc đề nghị khai sai mục đích, sai công việc. Quyết định cấp thị thực luôn thuộc về phía Trung Quốc.
Hộ chiếu còn bao lâu thì nên làm mới trước khi đi?
Nhiều nước, trong đó có Trung Quốc, thường yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất sáu tháng tính từ ngày nhập cảnh hoặc ngày dự định rời đi, và còn trang trống. Nếu hộ chiếu sắp chạm mốc này, làm mới trước khi xin thị thực để khỏi phải làm lại.
Ở nhà bạn hàng thay vì khách sạn có cần làm gì không?
Có. Người nước ngoài ở nhà riêng phải được khai báo lưu trú với công an nơi ở trong thời hạn ngắn theo quy định của Trung Quốc. Hỏi chủ nhà cách làm và làm ngay khi tới, giữ giấy xác nhận nếu có.