Một báo giá order hàng Trung Quốc thường gồm tám đến mười khoản: tiền hàng quy đổi theo tỷ giá, phí mua hộ, phí vận chuyển nội địa Trung Quốc, cước về Việt Nam, phí kiểm đếm, phí đóng gói hoặc đóng gỗ, bảo hiểm, phí lưu kho, phí giao nội địa Việt Nam và các phụ phí theo loại hàng. Muốn so hai báo giá cho đúng, phải quy cả hai về cùng một giỏ hàng, cùng mức dịch vụ, rồi so tổng tiền đồng cuối cùng chứ không so từng tỷ lệ phí.
Phần lớn tranh cãi giữa người thuê và bên order không đến từ phí cao mà từ phí bất ngờ: khoản không có trong lời báo, hoặc có nhưng được tính theo cách người thuê không hiểu. Bài này đi qua từng khoản, nói khoản đó sinh ra từ đâu, tính trên cơ sở nào, và câu nên hỏi để không bị bất ngờ khi hàng về.
Các khoản trong một báo giá và cơ sở tính
Tên gọi có thể khác nhau giữa các bên, nhưng nội dung thường quy về những khoản dưới đây.
| Khoản | Sinh ra từ đâu | Thường tính theo | Câu nên hỏi |
|---|---|---|---|
| Tiền hàng | Giá trên sàn nhân với số lượng | Nhân dân tệ quy ra tiền đồng | Tỷ giá nào, chốt lúc nào |
| Phí mua hộ | Công thanh toán, nhắn shop, theo dõi đơn | Tỷ lệ trên tiền hàng hoặc mức cố định mỗi đơn | Có mức tối thiểu không, có giảm theo giá trị không |
| Vận chuyển nội địa Trung Quốc | Shop gửi tới kho | Theo shop, theo từng đơn | Ai trả, có gộp được khi nhiều món cùng shop không |
| Cước về Việt Nam | Chở từ kho Trung Quốc về kho Việt Nam | Cân thật, cân quy đổi hoặc theo khối | Công thức quy đổi, làm tròn thế nào |
| Kiểm đếm | Mở kiện đếm số lượng theo phân loại | Theo món hoặc theo đơn | Đếm đến mức nào, có ảnh không |
| Đóng gói, đóng gỗ | Gia cố cho hàng dễ vỡ, dễ móp | Theo kiện hoặc theo khối | Bắt buộc hay tuỳ chọn, gỗ có tính vào cân không |
| Bảo hiểm | Bù rủi ro mất, vỡ trên đường | Tỷ lệ trên giá trị khai | Bồi thường tới đâu, loại trừ gì |
| Lưu kho | Hàng nằm kho quá số ngày miễn phí | Theo ngày, theo khối hoặc cân | Miễn phí bao nhiêu ngày, tính từ khi nào |
| Giao nội địa Việt Nam | Từ kho Việt Nam tới tay bạn | Theo cân, theo tỉnh | Ai chọn đơn vị giao, ai chịu nếu thất lạc |
| Phụ phí loại hàng | Hàng cồng kềnh, có pin, chất lỏng, dễ vỡ | Theo loại hoặc theo món | Mặt hàng của mình có thuộc nhóm phụ phí không |
Báo giá ban đầu thường chỉ có ba dòng đầu và một dòng ước tính cước. Bảy dòng còn lại xuất hiện khi hàng về. Hỏi trước cả mười dòng là cách đơn giản nhất để không có tranh cãi.
Khoản dễ gây bất ngờ nhất: cước và cách làm tròn
Cước về Việt Nam thường là khoản lớn thứ hai sau tiền hàng, và cũng là khoản biến động nhất vì phụ thuộc kiện thật sự nặng và to bao nhiêu. Nhiều bên tính theo số lớn hơn giữa cân thật và cân quy đổi từ thể tích; một số bên tính hàng nhẹ cồng kềnh theo mét khối. Cách tính chi tiết, kèm ví dụ giả định, được trình bày ở bài riêng về cân quy đổi trong chuyên mục này.
Điều ít người để ý là quy tắc làm tròn. Có bên làm tròn lên theo từng nửa ký, có bên làm tròn lên theo từng ký, có bên áp mức tối thiểu cho mỗi kiện. Với lô lớn, khác biệt này nhỏ; với shop gửi nhiều kiện lẻ mỗi kiện vài ký, cách làm tròn có thể làm tổng cước chênh đáng kể. Hỏi rõ làm tròn theo kiện hay theo cả lô.
Một điểm nữa là trọng lượng của vật liệu gia cố. Nếu kiện được đóng gỗ hoặc quấn thêm nhiều lớp, phần gỗ và bao bì đó có được tính vào cân không. Thường là có, vì xe chở cả kiện chứ không chỉ chở hàng. Nghĩa là bạn trả hai lần: một lần cho việc đóng gỗ, một lần cho cước của chính miếng gỗ đó. Điều này không sai, nhưng cần biết trước để quyết định món nào thật sự cần đóng gỗ.
Những khoản hay bị giấu hoặc nói lướt
Phí mua hộ tối thiểu. Báo giá ghi phí theo tỷ lệ, nhưng có mức tối thiểu cho mỗi đơn. Với đơn nhỏ, mức tối thiểu này mới là con số bạn thật sự trả.
Vận chuyển nội địa Trung Quốc tính theo từng shop. Một đơn có năm shop là năm lần phí vận chuyển nội địa, dù mỗi shop chỉ gửi một món. Đây là lý do gom nhiều món vào ít shop thường tiết kiệm hơn.
Chênh tỷ giá trên khoản hoàn tiền. Khi shop hết hàng và bên order hoàn tiền, tỷ giá áp cho khoản hoàn có thể khác tỷ giá lúc bạn trả. Hỏi trước khoản hoàn được tính theo tỷ giá nào.
Phí lưu kho chạy ngầm. Hàng chờ gom đủ đơn, hoặc chờ bạn trả nốt tiền, có thể vượt số ngày miễn phí. Phí kho thường chỉ lộ ra khi xuất kho.
Phí kiểm đếm bắt buộc mà ghi như tuỳ chọn. Có bên ghi kiểm đếm là tuỳ chọn nhưng lại ghi trong điều khoản rằng hàng không kiểm đếm thì không nhận khiếu nại thiếu. Trên thực tế, đó là phí gần như bắt buộc nếu bạn muốn được bảo vệ.
Phụ phí theo loại hàng. Hàng có pin, có nam châm, chất lỏng, hàng dễ vỡ thường có phụ phí hoặc bị từ chối. Khai đúng loại hàng từ đầu rẻ hơn nhiều so với để kho phát hiện rồi giữ lại.
Cách so hai báo giá cho công bằng
So phần trăm phí với phần trăm phí là cách so dễ sai nhất, vì mỗi bên giấu chi phí ở chỗ khác nhau. Cách đúng là dựng một giỏ hàng chuẩn và yêu cầu cả hai bên báo trên đúng giỏ đó.
- Chọn một giỏ hàng thật mà bạn hay đặt: số shop, số món, tổng tiền hàng tính bằng nhân dân tệ, ước lượng cân và kích thước kiện.
- Gửi cùng giỏ hàng đó cho hai bên, yêu cầu báo đủ các khoản trong bảng ở trên, ghi rõ khoản nào chưa tính được và cách tính sau.
- Quy mọi khoản về tiền đồng. Với tiền hàng, nhân tổng nhân dân tệ với tỷ giá mỗi bên áp, đừng bỏ qua phần này vì nghĩ tỷ giá giống nhau.
- Tính cước theo đúng công thức từng bên nêu, dùng cùng một bộ số đo kiện.
- Cộng các khoản tuỳ chọn mà bạn thực sự cần, ví dụ kiểm đếm, rồi mới so. Một bên rẻ hơn vì không có kiểm đếm không phải là rẻ hơn.
- Ghi chú những khoản một bên có mà bên kia không nói tới, hỏi lại cho rõ trước khi chọn.
Sau bước này bạn có hai con số tổng cùng mức dịch vụ. Chênh lệch thường nhỏ hơn bạn tưởng ban đầu, và đôi khi bên có phí mua hộ thấp hơn lại có tổng cao hơn vì tỷ giá hoặc cước.
Ví dụ giả định: hai báo giá cho cùng giỏ hàng
Giỏ hàng giả định: 2.000 nhân dân tệ tiền hàng từ ba shop, kiện về nặng 12 kg, thể tích quy đổi 15 kg. Mọi tỷ giá và mức phí dưới đây là số tròn cố ý xa thực tế, chỉ để minh hoạ cách so. Để khỏi bị đọc nhầm thành giá thật, mọi số tiền tính bằng "đơn vị tiền" (đv) quy ước, không phải đồng.
| Khoản | Bên A | Bên B |
|---|---|---|
| Tỷ giá áp (giả định) | 1 NDT = 10 đv | 1 NDT = 11 đv |
| Tiền hàng quy đổi | 20.000 đv | 22.000 đv |
| Phí mua hộ (giả định) | 10% = 2.000 đv | 2% = 440 đv, tối thiểu 500 đv → 500 đv |
| Ship nội địa Trung Quốc (3 shop) | 300 đv | 300 đv |
| Cước (tính theo cân lớn hơn) | 15 kg × 40 đv = 600 đv | 15 kg × 36 đv = 540 đv |
| Kiểm đếm | 100 đv | Không có; không kiểm thì không nhận khiếu nại thiếu → cần thêm 120 đv |
| Tổng | 23.000 đv | 23.460 đv |
Nhìn phí mua hộ, bên B rẻ hơn hẳn. Nhìn tổng, bên B lại nhỉnh hơn, vì tỷ giá cao hơn và phải mua thêm kiểm đếm mới được bảo vệ ngang bên A. Với giỏ hàng khác, kết quả có thể đảo ngược; đó là lý do phải tự dựng giỏ hàng của chính mình.
Báo giá thay đổi theo mùa: khi nào nên hỏi lại
Bảng phí của dịch vụ order không đứng yên. Cước vận chuyển chịu ảnh hưởng của lượng hàng qua cửa khẩu, chi phí nhiên liệu, lịch nghỉ lễ ở cả hai nước. Những thời điểm hàng dồn như trước Tết Nguyên đán, sau các đợt khuyến mãi lớn trên sàn Trung Quốc vào giữa năm và cuối năm, hoặc khi cửa khẩu ùn tắc, thường là lúc phụ phí xuất hiện hoặc thời gian giao kéo dài.
Vì vậy, một báo giá nên có ngày hiệu lực. Nếu bạn nhận báo giá hôm nay nhưng hai tuần sau mới đặt, hãy hỏi lại xem các khoản còn giữ nguyên không. Với đơn lớn đặt vào mùa cao điểm, hỏi thêm về phụ phí mùa vụ nếu có, và về khả năng hàng phải nằm kho chờ xe, vì kéo theo phí lưu kho.
Một thói quen tốt là đặt hàng mùa cao điểm sớm hơn thường lệ, chấp nhận vốn nằm lâu hơn một chút để tránh dồn vào đúng tuần mọi người cùng đặt. Thời điểm cụ thể tuỳ mặt hàng và lịch bán của shop bạn; sổ ghi chép các đơn năm trước là nguồn dự báo tốt nhất.
Ghi báo giá vào sổ để lần sau đối chiếu
Báo giá hôm nay chỉ có ích khi bạn so được với tiền thực trả lúc hàng về. Hãy lập một bảng đơn giản cho mỗi đơn: ngày đặt, tổng nhân dân tệ, tỷ giá báo, tổng tiền đồng báo, rồi bên cạnh là các con số thực: tỷ giá thực áp, cân thực, cước thực, phí phát sinh. Sau ba, bốn đơn, bạn sẽ thấy bên order của mình thường lệch ở khoản nào.
Dữ liệu này còn giúp bạn ước tính giá về tay khi định giá bán cho món mới. Thay vì dựa vào lời báo chung chung, bạn có tỷ lệ chi phí thực của chính shop mình trên từng loại hàng: hàng nhỏ nặng, hàng nhẹ cồng kềnh, hàng dễ vỡ. Đó là con số quý hơn mọi bảng phí.
Khi bên order thay đổi bảng phí, điều khá thường xảy ra vào mùa cao điểm, bảng sổ này cho bạn căn cứ để hỏi lại cụ thể thay vì cảm giác "dạo này đắt hơn". Hỏi bằng con số luôn có câu trả lời rõ hơn hỏi bằng cảm giác.
Nếu có thể, giữ cả ảnh chụp kiện lúc nhận kèm cân và thước đo. Khi một kiện bị tính cân cao bất thường, ảnh cân tại nhà cùng số đo ba chiều là bằng chứng gọn nhất để đề nghị bên order kiểm lại. Phần lớn chênh lệch kiểu này đến từ nhầm kiện hoặc nhập nhầm số, và được sửa nhanh khi người thuê đưa ra số liệu cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Phí mua hộ tính theo phần trăm hay cố định thì lợi hơn?
Không có cách nào lợi hơn cho mọi trường hợp. Phí theo phần trăm thường hợp đơn nhỏ nếu không có mức tối thiểu cao; phí cố định mỗi đơn hợp đơn giá trị lớn. Hãy tính trên giỏ hàng điển hình của bạn để biết cách nào cho tổng thấp hơn.
Có nên chọn bên order báo giá thấp nhất không?
Chỉ khi bạn đã quy về cùng mức dịch vụ và cùng giỏ hàng. Báo giá thấp do bỏ kiểm đếm, bỏ bảo hiểm hoặc tính cước theo cách có lợi lúc đầu rồi phụ phí sau thì không thật sự thấp. Đọc thêm phần điều khoản bồi thường trước khi quyết định.
Phí vận chuyển nội địa Trung Quốc có giảm được không?
Có thể giảm bằng cách gom nhiều món vào cùng một shop, chọn shop gần kho nếu sàn hiển thị nơi gửi, hoặc đặt đủ để shop miễn phí vận chuyển nội địa. Mỗi shop là một lần phí, nên đơn rải rác nhiều shop thường tốn hơn.
Bên order đổi bảng phí giữa chừng khi hàng đã đặt thì sao?
Về nguyên tắc, đơn đã chốt nên áp theo báo giá lúc chốt. Đây là lý do cần lưu tin nhắn báo giá có ngày giờ. Nếu điều khoản cho phép bên order điều chỉnh cước theo thực tế, hãy hỏi trước giới hạn điều chỉnh là gì.
Có cần mua bảo hiểm cho mọi đơn không?
Không nhất thiết. Bảo hiểm đáng cân nhắc với hàng giá trị cao, dễ vỡ hoặc lô lớn. Trước khi mua, hãy đọc bảo hiểm bồi thường trong trường hợp nào, theo giá trị khai hay giá trị hoá đơn, và có loại trừ hàng đóng gói sơ sài hay không.
Báo giá bằng lời qua điện thoại có giá trị không?
Rất khó dùng khi có tranh chấp. Hãy đề nghị báo giá bằng tin nhắn hoặc văn bản có liệt kê từng khoản, hoặc tự nhắn lại tóm tắt những gì đã nghe và đề nghị bên kia xác nhận. Một dòng xác nhận có ngày giờ giá trị hơn nhiều cuộc gọi.