Cước vận chuyển hàng order từ Trung Quốc thường không tính theo cân thật mà theo số lớn hơn giữa cân thật và cân quy đổi từ thể tích: lấy dài nhân rộng nhân cao của kiện (tính bằng xăng-ti-mét) chia cho một hệ số do bên vận chuyển quy định. Với hàng nhẹ mà cồng kềnh, nhiều bên tính thẳng theo mét khối. Vì vậy một kiện thú bông nặng 7 kg vẫn có thể bị tính như 20 kg.
Người bán nhỏ hay bị bất ngờ ở khoản này vì lúc đặt hàng chỉ nhìn cân nặng ghi trên sàn. Hiểu công thức giúp bạn làm ba việc: ước tính cước trước khi đặt, chọn mặt hàng ít bị đội cước, và đóng gói sao cho không trả tiền cho khoảng không trong thùng. Mọi con số dưới đây là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính, không phải mức cước hay hệ số của bên nào cụ thể.
Vì sao bên vận chuyển không tính theo cân thật
Một chiếc xe tải hay một khoang chở hàng có hai giới hạn cùng lúc: tải trọng và thể tích. Một xe chở toàn sắt thép sẽ chạm giới hạn tải trọng khi thùng xe còn trống phân nửa; một xe chở toàn gối bông sẽ đầy thùng khi cân xe còn rất nhẹ. Nếu chỉ thu tiền theo cân, người chở hàng cồng kềnh sẽ được chở gần như miễn phí phần không gian họ chiếm.
Cân quy đổi là cách biến thể tích thành một con số cân giả định để so với cân thật. Bên vận chuyển chọn một mức tỷ trọng chuẩn: hàng đặc hơn mức đó thì tính theo cân thật, hàng xốp hơn thì tính theo thể tích. Cách làm này có từ lâu trong vận tải hàng không và chuyển phát, rồi được các tuyến gom hàng đường bộ áp dụng theo kiểu riêng của mình.
Hiểu được logic đó, bạn sẽ thấy công thức không phải là mẹo để thu thêm tiền, mà là cách chia chỗ trên xe cho công bằng giữa các chủ hàng. Việc của bạn là biết hàng mình nằm phía nào của ranh giới và làm cho kiện gọn nhất có thể.
Công thức cân quy đổi, từng bước
Cách tính phổ biến gồm bốn bước. Hệ số chia khác nhau giữa các bên; những con số hay gặp trong ngành là 5.000 hoặc 6.000 khi đo bằng xăng-ti-mét, nhưng luôn phải hỏi đúng hệ số của bên bạn thuê.
- Đo ba chiều của kiện theo xăng-ti-mét, đo ở chỗ phồng nhất, không đo theo kích thước thùng lúc còn phẳng.
- Nhân ba chiều với nhau để ra thể tích tính bằng xăng-ti-mét khối.
- Chia thể tích cho hệ số của bên vận chuyển để ra cân quy đổi tính bằng ki-lô-gam.
- So cân quy đổi với cân thật, lấy số lớn hơn làm cân tính cước, rồi làm tròn theo quy tắc của bên đó.
Ví dụ giả định: kiện 60 × 50 × 40 cm có thể tích 120.000 cm³. Chia cho hệ số 6.000 được 20 kg. Cân thật là 7 kg. Cân tính cước là 20 kg, gần gấp ba cân thật. Nếu cùng lượng hàng đó được ép vào thùng 50 × 40 × 30 cm, thể tích còn 60.000 cm³, cân quy đổi còn 10 kg, cước giảm một nửa mà hàng không đổi.
Ngưỡng tỷ trọng: biết trước hàng mình bị tính kiểu nào
Có một cách nhìn gọn hơn công thức: mỗi hệ số chia tương ứng với một tỷ trọng ranh giới. Một mét khối bằng một triệu xăng-ti-mét khối. Chia một triệu cho hệ số 6.000 được khoảng 167; nghĩa là với hệ số này, hàng nặng dưới khoảng 167 kg cho mỗi mét khối sẽ bị tính theo thể tích. Với hệ số 5.000, ranh giới là 200 kg mỗi mét khối. Hệ số càng nhỏ, ranh giới càng cao, càng nhiều loại hàng bị tính theo thể tích.
Để biết hàng của mình nằm đâu, hãy lấy một thùng hàng mẫu đã đóng như thật, cân và đo, rồi chia cân cho thể tích tính bằng mét khối. Quần áo gấp chặt, sách, dụng cụ kim loại, phụ kiện điện thoại đóng hộp nhỏ thường nặng hơn ranh giới; gối, thú bông, đồ nhựa rỗng, đèn trang trí có chao, giỏ mây, hộp quà rỗng thường nhẹ hơn nhiều.
Khi bên vận chuyển tính hàng nhẹ theo mét khối thay vì cân quy đổi, ý tưởng vẫn y hệt: họ đặt một giá cho mỗi mét khối và một giá cho mỗi ký, rồi xếp hàng của bạn vào loại nào tuỳ tỷ trọng. Hỏi rõ ranh giới họ dùng là bao nhiêu ký mỗi khối, rồi đối chiếu với tỷ trọng hàng của bạn.
Con số tỷ trọng này nên được tính trước khi chọn mặt hàng, không phải sau khi hàng về. Hai món có giá mua bằng nhau trên sàn có thể kéo theo tiền cước chênh nhau vài lần chỉ vì một món đặc, một món xốp. Với người bán online, nơi khách so giá từng nghìn đồng, chênh lệch cước kiểu này đủ quyết định một món có đáng nhập hay không. Thói quen tốt là ghi kích thước đóng gói vào phiếu theo dõi mặt hàng ngay từ lúc tìm hàng trên sàn, cạnh giá mua, để mỗi lần cân nhắc nhập thêm, bạn thấy cả hai con số cùng lúc.
Ví dụ giả định: ba kiện, ba kết quả
Cả ba kiện giả định dùng hệ số 6.000. Mục đích là thấy cùng một khoản tiền hàng có thể kéo theo cước rất khác nhau.
| Kiện | Kích thước (cm) | Cân thật | Cân quy đổi | Cân tính cước |
|---|---|---|---|---|
| Phụ kiện điện thoại đóng hộp nhỏ | 40 × 30 × 30 | 15 kg | 6 kg | 15 kg (theo cân thật) |
| Quần áo gấp, túi nilon | 60 × 40 × 40 | 14 kg | 16 kg | 16 kg (gần bằng nhau) |
| Thú bông, gối tựa | 80 × 60 × 60 | 8 kg | 48 kg | 48 kg (theo thể tích) |
Kiện thứ ba cho thấy vì sao hàng bông, hàng xốp cần tính cước trước khi chọn bán. Nếu chỉ dựa vào cân thật 8 kg để định giá bán, bạn sẽ thiếu tiền cước gấp sáu lần. Đây là lỗi tính giá phổ biến nhất ở shop mới.
Kiện thứ hai đáng chú ý theo cách khác: cân thật và cân quy đổi gần bằng nhau, nghĩa là thùng đang được dùng gần hết cả phần sức nặng lẫn phần thể tích bạn trả tiền. Đó là trạng thái lý tưởng. Kiện thứ nhất ngược lại: hàng đặc, cân thật lớn hơn nhiều so với thể tích, nên việc làm thùng gọn hơn không giảm được đồng cước nào; muốn giảm cước với loại hàng này chỉ còn cách bớt vật liệu đóng gói nặng hoặc chọn cách chở tính theo cân rẻ hơn.
Cách đóng gói để không trả cước cho khoảng trống
Đề nghị kho gộp và đóng lại kiện. Hàng từ năm shop thường về năm thùng to nhỏ khác nhau, nhiều thùng chỉ chứa một món. Nhiều kho có dịch vụ bóc thùng ngoài của shop và đóng gộp vào ít thùng vừa vặn hơn. Hỏi phí của dịch vụ này và so với phần cước tiết kiệm được.
Giữ hộp bán lẻ, bỏ hộp vận chuyển. Hộp giày, hộp quà, vỏ hộp sản phẩm là một phần giá trị khi bán, đừng bỏ. Thứ nên bỏ là thùng carton ngoài của shop và lớp xốp chèn thừa khi hàng không dễ vỡ.
Ép hàng mềm. Quần áo, chăn mỏng, khăn có thể đóng túi hút chân không hoặc ép chặt. Hỏi trước xem hàng có bị nhăn khó phục hồi không; vải nhung, áo lông, hàng có phom cứng không nên ép.
Xếp lồng hàng rỗng. Xô, chậu, cốc, hộp nhựa cùng loại có thể xếp lồng vào nhau. Đặt yêu cầu này với shop hoặc kho; nếu không nói, hàng thường được đóng từng chiếc.
Đóng chung hàng nặng với hàng nhẹ. Một thùng chứa vài món nặng nhỏ cùng hàng xốp sẽ có tỷ trọng gần ranh giới, nghĩa là bạn dùng hết phần cân lẫn phần thể tích mình trả tiền. Cách này chỉ dùng khi hàng nặng không đè hỏng hàng nhẹ.
Chỉ đóng gỗ khi thật sự cần. Khung gỗ làm tăng cả cân lẫn thể tích. Với hàng không dễ vỡ, gia cố bằng góc carton và băng keo thường đủ.
Phân bổ cước cho từng món khi tính giá vốn
Cước được tính cho cả kiện, nhưng bạn bán từng món. Cách phân bổ đơn giản nhất là chia đều cước cho số món trong kiện. Cách này chỉ đúng khi các món giống nhau. Khi một kiện chứa cả phụ kiện nhỏ lẫn gối bông, chia đều khiến món nhỏ gánh hộ phần cước của món cồng kềnh, giá vốn của cả hai đều sai, và bạn có thể định giá gối quá thấp, phụ kiện quá cao.
Cách hợp lý hơn là phân bổ theo đúng thứ đã quyết định cước. Nếu kiện bị tính theo thể tích, chia cước theo phần thể tích mỗi loại hàng chiếm; nếu bị tính theo cân thật, chia theo cân. Ví dụ giả định: kiện bị tính theo thể tích, tổng cước là C; gối chiếm khoảng 80% thể tích, phụ kiện 20%. Phần cước của gối là 0,8C, của phụ kiện là 0,2C, rồi mới chia cho số món của từng loại. Nếu chia đều theo số món, phụ kiện có thể gánh gấp mấy lần phần cước đúng của nó.
Không cần đo chính xác từng món. Ước theo mắt khi đóng hoặc mở kiện là đủ dùng, miễn là bạn tách được hàng cồng kềnh ra khỏi hàng gọn. Sau vài lô, bạn sẽ có con số cước trung bình cho mỗi món của từng loại hàng, đưa thẳng vào bảng tính giá bán.
Phân bổ đúng còn giúp nhận ra món nào đang ăn lãi của món khác. Có những món nhìn giá mua thì lãi tốt, nhưng khi gánh đúng phần cước theo thể tích thì gần như hoà vốn. Đó là thông tin để quyết định giữ, tăng giá bán, đổi sang mẫu gọn hơn hay dừng nhập, chứ không phải để bù chéo âm thầm giữa các món.
Kiểm cân và đo khi nhận hàng
Cân tính cước do kho đo, người thuê ít khi có mặt. Vì vậy khi nhận hàng, hãy cân và đo lại từng kiện trước khi bóc, chụp ảnh cân và thước. Số lệch nhỏ do làm tròn hoặc do kiện bị ép trên đường là bình thường; số lệch lớn, nhất là khi cân quy đổi được tính trên kích thước to hơn thùng bạn đang cầm, là căn cứ để hỏi lại.
Hỏi bên vận chuyển xem họ đo kiện ở kho Trung Quốc hay kho Việt Nam, vì kiện có thể được đóng lại giữa đường. Nếu bạn trả cước theo số đo ở kho Trung Quốc nhưng kiện tới tay đã gọn hơn, hãy xin ảnh đo của họ. Một bên làm việc minh bạch thường có ảnh cân, ảnh đo cho từng kiện.
Sau vài lần nhận hàng, ghi lại tỷ lệ giữa cân tính cước và cân thật cho từng loại hàng của bạn. Tỷ lệ này dùng ngay vào bước định giá cho lần nhập sau, chính xác hơn mọi ước lượng theo cảm tính.
Câu hỏi thường gặp
Hệ số chia 5.000 và 6.000 khác nhau thế nào với người gửi?
Hệ số càng nhỏ thì cân quy đổi càng lớn. Cùng một kiện 120.000 cm³, chia 5.000 được 24 kg, chia 6.000 được 20 kg. Vì vậy khi so hai bên vận chuyển, đừng chỉ so giá mỗi ký; phải so cả hệ số họ dùng để quy đổi.
Có thể yêu cầu tính theo cân thật cho hàng cồng kềnh không?
Thường là không, vì quy tắc lấy số lớn hơn được áp cho mọi khách. Cách duy nhất là làm kiện gọn lại để cân quy đổi giảm xuống. Nếu một bên nhận tính hàng cồng kềnh theo cân thật, hãy hỏi họ bù vào đâu, ví dụ giá mỗi ký cao hơn.
Kiện méo, phồng thì đo thế nào?
Thường đo ở chỗ lớn nhất của mỗi chiều. Kiện bị phồng bụng hoặc buộc dây lỏng sẽ có số đo lớn hơn thùng gốc. Đóng chặt, dán băng keo đều quanh thùng, không nhồi quá miệng thùng là cách tránh bị đo phồng.
Hàng tính theo khối thì có cần quan tâm cân nặng nữa không?
Vẫn cần, vì hàng tính theo khối thường có giới hạn cân trên mỗi khối. Nếu bạn đóng chung hàng nặng vào thùng hàng nhẹ, tỷ trọng có thể vượt ranh giới và kiện chuyển sang tính theo cân. Hỏi rõ ranh giới để tính cả hai cách.
Có nên tự ước tính cước trước khi đặt hàng không?
Nên. Đọc kích thước và cân nặng đóng gói trên trang sản phẩm, hoặc hỏi shop, rồi nhân với số lượng để ra thể tích gần đúng. Kết quả không chính xác tuyệt đối nhưng đủ để nhận ra món nào sẽ làm cước tăng vọt trước khi bạn trả tiền hàng.
Vì sao cùng một kiện mà hai lần nhận bị tính cước khác nhau?
Có thể do đóng gói khác nhau giữa hai lần, do thay đổi bảng giá theo mùa, do quy tắc làm tròn, hoặc do nhầm số đo. So ảnh đo, ảnh cân của hai lần là cách nhanh nhất để biết nguyên nhân thật.