Đức Hoá (德化 – Dehua) là một huyện miền núi thuộc thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, nổi tiếng từ nhiều thế kỷ với sứ trắng, loại sứ trắng ngà mà giới sưu tầm phương Tây gọi là "Blanc de Chine". Ngày nay Đức Hoá có rất nhiều xưởng làm đồ sứ trang trí, tượng sứ, quà tặng, bộ trà, ly tách, đồ dùng khách sạn và đồ trang trí theo mùa lễ cho thị trường xuất khẩu.
Đức Hoá hợp với shop quà tặng, cửa hàng đồ trang trí nhà cửa, người bán bộ trà và người làm quà tặng doanh nghiệp. Nó không hợp với người cần bát đĩa số lượng lớn giá thấp cho nhà hàng; nhóm đó Triều Châu ở Quảng Đông hợp hơn. Bài này giải thích vùng hàng, đường vào một huyện núi, một ngày xem xưởng, cách nhìn chất sứ, và vì sao đóng kiện là phần quyết định với sứ mỏng.
Đức Hoá làm sứ gì và khác các vùng gốm khác thế nào
Đất sứ ở Đức Hoá cho ra loại sứ trắng, mịn, khi mỏng có thể hơi trong dưới ánh sáng. Từ thời xưa, nơi đây nổi tiếng với tượng sứ trắng tạo hình mềm mại; ngày nay phần lớn sản lượng là đồ dùng và đồ trang trí làm theo khuôn, bên cạnh một số nghệ nhân làm tượng thủ công. Huyện có các khu trưng bày, phố bán đồ sứ và rất nhiều xưởng vừa và nhỏ trải dọc thung lũng.
Các nhóm hàng người bán nhỏ hay quan tâm: tượng sứ trang trí (con vật, nhân vật cách điệu, tượng nhỏ để bàn), đồ trang trí nhà cửa (bình hoa, đế nến, khay), bộ trà và chén uống trà, ly cốc, đồ quà tặng có thể in hoặc khắc logo, đồ trang trí theo mùa lễ phương Tây làm cho xuất khẩu, và đồ dùng khách sạn. Màu trắng trơn là thế mạnh; nhiều xưởng cũng làm men màu và trang trí vẽ.
So với Triều Châu, Đức Hoá nghiêng về đồ trang trí và quà tặng hơn đồ ăn hằng ngày; so với Cảnh Đức Trấn ở Giang Tây, Đức Hoá ít đồ vẽ tay cầu kỳ hơn và nổi bật ở sứ trắng tạo hình. Biết khác biệt này giúp bạn chọn đúng vùng cho đúng loại hàng thay vì đi vòng.
Một lưu ý về tên gọi: "sứ Đức Hoá" là tên vùng, không phải bảo đảm chất lượng. Trong cùng huyện có xưởng làm rất kỹ và xưởng làm hàng nhanh giá thấp; chất sứ, độ trắng, độ hoàn thiện khác nhau rõ. Xem tận tay vẫn là cách duy nhất để biết.
Hợp với người bán nào
Bảng gợi ý nhóm hàng theo kiểu người bán:
| Kiểu người bán | Nhóm hàng nên xem | Điều phải hỏi |
|---|---|---|
| Shop quà tặng | Ly, cốc, tượng nhỏ, hộp quà sứ | In, khắc logo riêng cần số lượng tối thiểu bao nhiêu |
| Cửa hàng trang trí nhà cửa | Bình hoa, đế nến, khay, tượng để bàn | Kích thước thật, độ ổn định khi đặt trên kệ |
| Người bán trà cụ | Bộ trà sứ trắng, chén nhỏ | Độ đều của bộ, an toàn khi đựng nước nóng |
| Quà tặng doanh nghiệp | Bộ quà có hộp, in tên đơn vị | Thời gian làm, đóng hộp, mẫu duyệt trước |
| Shop đồ trang trí theo mùa lễ | Đồ trang trí cuối năm bằng sứ | Đặt sớm bao lâu để kịp mùa bán |
Đồ trang trí theo mùa lễ là nhóm phải đặt sớm nhất: xưởng ở Đức Hoá làm hàng mùa cuối năm cho khách xuất khẩu từ nhiều tháng trước. Đến sát mùa mới tìm thì chỉ còn hàng tồn hoặc phải chờ.
Với shop nhỏ mới bắt đầu, một hướng ít rủi ro là chọn vài mẫu đồ trắng trơn có sẵn trong kho xưởng: cốc, chén, bình hoa đơn giản. Đồ trắng trơn dễ phối, ít lỗi thời, và không phụ thuộc mùa. Khi đã biết mẫu nào bán đều, mới chuyển sang đặt in, đặt men màu hoặc tượng trang trí theo yêu cầu, vốn là những đơn cần số lượng tối thiểu cao hơn.
Đi vào Đức Hoá
Đức Hoá nằm trong vùng núi phía bắc thành phố Tuyền Châu, cách xa bờ biển. Cách đi phổ biến là tới Tuyền Châu hoặc Hạ Môn trước, bằng máy bay hoặc tàu cao tốc ven biển, rồi đi đường bộ vào Đức Hoá bằng xe khách liên tỉnh, taxi đường dài hoặc xe thuê. Đường núi khiến thời gian đi lâu hơn khoảng cách trên bản đồ gợi ý; nên tính trọn nửa ngày cho mỗi chiều kể cả thời gian chờ. Phương án đường sắt cho vùng này có thể thay đổi theo thời gian, nên tra lại trước chuyến đi.
Vì đi lại mất thời gian, người đi Đức Hoá thường ở lại ít nhất một hai đêm trong huyện. Huyện không lớn, các khu trưng bày và phố đồ sứ tương đối gần nhau, nhưng xưởng thì rải rác; thuê xe theo ngày giúp đi được nhiều xưởng hơn.
Một chuyến Phúc Kiến hợp lý cho người bán đồ quà tặng và đồ dùng là: vào Hạ Môn, lên Tuyền Châu, vào Đức Hoá hai đêm, quay ra Tuyền Châu để ghé Tấn Giang hoặc Thạch Sư nếu cần giày, quần áo, rồi ra Hạ Môn bay về. Hộ chiếu, thị thực Trung Quốc bắt buộc; kiểm thủ tục hiện hành với cơ quan lãnh sự.
Ở một huyện núi, những việc tưởng nhỏ lại cần chuẩn bị trước: rút đủ tiền mặt hoặc chắc phương thức thanh toán dùng được, lưu sẵn địa chỉ xưởng bằng chữ Hán để đưa tài xế, hẹn trước với xưởng thay vì đến bất ngờ. Nhiều xưởng nhỏ không có người trực phòng mẫu suốt ngày; gọi hẹn qua người quen hoặc qua thông tin xưởng đã cho ở khu trưng bày sẽ đỡ những chuyến đi không gặp ai.
Một ngày xem xưởng sứ ở Đức Hoá
Ngày mẫu cho người đi lấy quà tặng và đồ trang trí:
- Sáng, đi khu trưng bày để xem tổng thể. Ghi lại những dòng sản phẩm hợp với shop, chụp mẫu, xin thông tin xưởng.
- Cuối sáng, chọn ba xưởng và hẹn đến tận nơi. Ở xưởng, nhìn khâu đổ khuôn, sửa mộc, tráng men, nung. Xưởng có khâu chọn lọc thành phẩm rõ ràng thường giao hàng đều hơn.
- Trưa, cầm thành phẩm soi dưới ánh sáng. Xem độ trắng, độ đều men, đường nối khuôn đã được sửa kỹ chưa, chân đế có phẳng không.
- Chiều, bàn chuyện in logo, đóng hộp nếu làm quà tặng. Xin làm mẫu in trước, hỏi màu in có bền khi rửa không.
- Cuối chiều, chốt đơn thử với từng mẫu số lượng nhỏ và thống nhất kiểu đóng gói bằng chữ trên phiếu.
Với tượng sứ và đồ trang trí tạo hình phức tạp, nên xin xưởng chụp ảnh đúng lô hàng của bạn trước khi đóng thùng. Hàng làm khuôn vẫn có sai khác giữa các lần đổ, nhất là ở chi tiết nhỏ như ngón tay, tai, mép lá.
Nhìn chất sứ: những dấu hiệu dễ thấy
Không cần là chuyên gia, người bán vẫn có thể nhận ra phần lớn khác biệt về chất lượng bằng mắt và tay:
- Độ trắng và sắc trắng: đặt nhiều chiếc cạnh nhau dưới ánh sáng tự nhiên; sứ đều thì cùng một sắc, lô kém thì chiếc ngả xám, chiếc ngả vàng.
- Độ trong khi soi đèn với đồ mỏng như chén, ly: soi ngược ánh sáng, sứ mỏng đều cho ánh sáng xuyên đều.
- Đường nối khuôn: đồ đổ khuôn có đường ghép; hàng làm kỹ thì đường này được mài nhẵn gần như không thấy.
- Bề mặt men: tìm lỗ kim, bọt, chỗ men chảy dồn, hạt bụi dính trong men.
- Chân đế: phần không tráng men ở đáy phải nhẵn, không cào xước mặt bàn.
- Trang trí và chữ in: màu in trên men có thể phai khi rửa; với đồ quà tặng hay rửa, hỏi rõ cách in.
Bộ trà và ly tách dùng đựng đồ uống là dụng cụ tiếp xúc thực phẩm, nên ngoài vẻ ngoài còn cần giấy thử nghiệm an toàn và đáp ứng quy định khi nhập khẩu tại Việt Nam. Đồ trang trí không dùng cho ăn uống thì nên ghi rõ điều đó trong mô tả bán hàng, để khách không dùng sai mục đích.
Đóng kiện sứ mỏng: phần quyết định lời lỗ
Sứ trắng mỏng và tượng có chi tiết nhô ra là nhóm hàng dễ vỡ nhất trong các loại gốm sứ. Một tượng gãy tay là một tượng không bán được; một chén mẻ miệng là bộ trà thiếu. Vì vậy cách đóng gói phải được thống nhất trước, không để xưởng tự quyết.
Cách đóng phổ biến cho hàng xuất khẩu là: mỗi món bọc giấy mềm hoặc túi xốp, đặt trong hộp riêng có lót xốp định hình hoặc vách ngăn, rồi xếp hộp vào thùng carton nhiều lớp, chèn kín khoảng trống. Tượng có chi tiết nhô ra cần lót xốp ôm theo hình. Với đơn có giá trị, hỏi thêm về đóng khung gỗ ngoài thùng.
Khi giao cho bên vận chuyển, khai là hàng dễ vỡ, hỏi quy định bồi thường, có bảo hiểm hay không. Khi nhận, quay video lúc mở thùng, chụp ảnh từng món vỡ cùng hộp, giữ lại mảnh vỡ cho tới khi xong khiếu nại. Đây là những bằng chứng mà phần lớn bên vận chuyển yêu cầu, thiếu là khó đòi.
Đóng gói kỹ làm tăng thể tích, nên tăng cước theo khối. Phép tính đúng là so chi phí đóng gói thêm với số hàng vỡ tránh được, không phải cắt đóng gói cho rẻ cước. Với sứ mỏng, đóng gói sơ sài gần như luôn là lựa chọn đắt hơn khi tính tới hàng vỡ.
Ví dụ giả định: giá vốn một bộ quà tặng sứ in logo
Giả định một doanh nghiệp đặt 100 bộ quà gồm hai chiếc cốc sứ trắng in logo, đóng hộp. Giá cốc tại xưởng là G mỗi chiếc, phí in logo là I mỗi chiếc cộng phí làm mẫu in một lần M, hộp quà là H mỗi bộ. Cộng thêm cước về Việt Nam theo khối (hộp quà chiếm nhiều thể tích), phí giấy tờ cho đồ tiếp xúc thực phẩm chia cho lô, giao tới khách.
Đặt dư một tỷ lệ nhỏ cốc đã in để bù vỡ, vì cốc in logo riêng không thể mua bổ sung ở đâu khác; nếu vỡ vài chiếc, bạn phải chờ đơn bổ sung từ xưởng với số lượng tối thiểu. Phần dư này là chi phí của đơn hàng, phải tính trong báo giá cho khách ngay từ đầu.
Quà tặng doanh nghiệp thường có ngày giao cố định. Cộng ngược từ ngày khách cần: thời gian làm mẫu và duyệt, thời gian sản xuất, đóng gói, vận chuyển, thông quan, giao. Thiếu một tuần ở bất kỳ khâu nào là trễ dịp. Mọi con số và khoảng thời gian trong ví dụ chỉ để minh hoạ cách tính.
Câu hỏi thường gặp
Sứ Đức Hoá có dùng đựng thức ăn được không?
Nhiều đồ sứ Đức Hoá là đồ dùng ăn uống như chén, ly, bộ trà, nhưng cũng có rất nhiều đồ chỉ để trang trí. Đồ dùng đựng thức ăn, đồ uống phải đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và có giấy thử nghiệm; hỏi xưởng rõ mục đích của từng mẫu.
Tượng sứ trang trí lấy ở Đức Hoá cần lưu ý gì khi bán?
Ngoài đóng gói chống vỡ, cần chú ý kiểu dáng: tượng mô phỏng nhân vật có bản quyền hoặc tác phẩm của nghệ nhân cụ thể có thể vướng quyền sở hữu trí tuệ. Ghi đúng chất liệu và nguồn gốc trong mô tả sản phẩm.
Có nên ghép Đức Hoá với Triều Châu trong một chuyến?
Có thể nếu bạn bán cả đồ trang trí lẫn đồ dùng bàn ăn. Đi tàu cao tốc ven biển giữa vùng Triều Sán và Hạ Môn, Tuyền Châu, rồi đi đường bộ vào Đức Hoá. Tính đủ thời gian vì chặng vào huyện núi khá lâu.
Đồ trang trí mùa lễ cuối năm nên đặt ở Đức Hoá từ khi nào?
Xưởng làm hàng mùa cho khách xuất khẩu từ sớm, nhiều tháng trước mùa bán. Người bán nhỏ muốn có mẫu đẹp nên chốt mẫu và đặt hàng sớm, tính cả thời gian vận chuyển và thông quan về Việt Nam.
Sứ trắng mỏng có hợp với khí hậu Việt Nam không?
Sứ không bị ảnh hưởng bởi độ ẩm như gỗ. Vấn đề chính là va đập khi vận chuyển và sử dụng. Với đồ dùng hằng ngày cho gia đình có trẻ nhỏ hoặc cho quán đông khách, sứ dày hơn thường bền hơn sứ mỏng trang trí.
Làm sao biết xưởng có làm được in logo đẹp không?
Xin làm mẫu in trên đúng loại cốc bạn đặt, kiểm màu, độ sắc nét và độ bền sau khi rửa nhiều lần. Ghi rõ màu, kích thước, vị trí logo trên phiếu đặt hàng và duyệt bằng ảnh mẫu thật trước khi chạy cả lô.