Máy dịch và dịch ảnh đủ tốt để đọc hiểu đại ý trang sản phẩm và tin nhắn của người bán Trung Quốc, nhưng hay sai ở ba chỗ: tiếng lóng mua bán trên sàn (亲, 包邮, 拍, 现货), chữ nhiều nghĩa theo ngữ cảnh (码 là cỡ hay yard), và bảng số dạng ảnh bị xô cột khi dịch. Người đánh hàng dùng máy dịch an toàn khi biết sẵn những chữ hay sai, luôn đọc số trên bản gốc, và kiểm câu mình gửi đi bằng cách dịch ngược.
Bài này không giới thiệu ứng dụng cụ thể nào, vì ứng dụng thay đổi nhanh và mỗi cái mạnh yếu khác nhau. Nó nói về nguyên lý: máy dịch làm tốt việc gì, sai ở đâu, cách viết câu tiếng Việt để máy dịch ra tiếng Trung dễ hiểu, cách dùng dịch ảnh với bảng size và nhãn, và khi nào cần người biết tiếng Trung thật sự.
Máy dịch làm tốt những việc gì
Với câu văn chuẩn, ngắn, máy dịch hiện nay cho kết quả đủ dùng: đoạn mô tả sản phẩm, phần thông số, câu trả lời đơn giản của người bán. Bạn hiểu được hàng làm bằng gì, kích thước bao nhiêu, gửi trong mấy ngày. Với người không biết tiếng Trung, đó là bước nhảy rất lớn so với đoán qua ảnh.
Dịch ảnh hữu ích với phần chi tiết sản phẩm, nơi người bán đăng nhiều ảnh có chữ thay vì chữ thường: ảnh giới thiệu chất liệu, ảnh hướng dẫn sử dụng, ảnh chụp nhãn mác. Chụp màn hình rồi dịch ảnh giúp bạn đọc được những phần mà dịch trang không chạm tới.
Máy dịch cũng tốt để tra nhanh một từ trong tiêu đề hoặc trong tin nhắn. Gặp một chữ lạ, dán riêng chữ đó vào máy dịch và từ điển, thường rõ nghĩa hơn dịch cả câu. Kết hợp với sổ từ khoá của riêng bạn, chỉ sau vài tuần bạn sẽ nhận ra phần lớn chữ quen thuộc mà không cần dịch.
Những chữ hay bị dịch sai trên sàn
Đây là những chữ máy dịch hay dịch theo nghĩa đen hoặc nghĩa phổ thông, trong khi trên sàn chúng có nghĩa riêng. Kết quả dịch thực tế tuỳ ứng dụng; cột giữa chỉ là kiểu sai thường gặp.
| Chữ (pinyin) | Có thể bị dịch thành | Nghĩa trên sàn |
|---|---|---|
| 亲 (qīn) | người thân, họ hàng | lời gọi khách thân mật, như "bạn ơi" |
| 包邮 (bāoyóu) | gói bưu điện | miễn phí gửi trong nội địa Trung Quốc |
| 拍 (pāi) | chụp, vỗ | bấm đặt mua |
| 码 (mǎ) | mã, mật mã | cỡ (quần áo, giày) hoặc yard (vải) |
| 现货 (xiànhuò) | hàng giao ngay, hàng hiện tại | hàng có sẵn trong kho |
| 一手 (yīshǒu) | tay một, hàng đầu tiên | một dây cỡ hoặc màu khi bán sỉ |
| 大货 (dàhuò) | hàng lớn | hàng sản xuất đại trà của lô, phân biệt với hàng mẫu |
| 爆款 (bàokuǎn) | khoản nổ | mẫu bán chạy |
| 尾货 (wěihuò) | hàng đuôi | hàng tồn cuối lô |
| 起球 (qǐqiú) | nổi bóng | vải xù lông |
| 掉色 (diàosè) | rơi màu | phai màu, ra màu khi giặt |
Cách phòng: chép bảng này vào sổ, và mỗi lần bản dịch có câu nghe kỳ lạ, như "người thân ơi, sản phẩm gói bưu điện", hãy nhìn lại chữ gốc. Một câu dịch nghe vô lý gần như luôn là dấu hiệu có một từ chuyên ngành bị dịch theo nghĩa đen.
Máy dịch cũng hay bỏ qua hoặc làm mờ những chữ nhỏ nhưng quan trọng như 不 (không), 仅 (chỉ), 约 (khoảng). Một câu 不退不换 (không đổi không trả) mà bản dịch lệch thành câu khó hiểu thì rất dễ bị bỏ qua. Với câu ngắn có chữ phủ định, nhìn chữ gốc thay vì tin bản dịch.
Bảng size, nhãn mác và số: không đọc số trên bản dịch
Dịch ảnh hoạt động bằng cách nhận dạng chữ trên ảnh rồi dịch từng khối chữ, sau đó vẽ bản dịch đè lên vị trí cũ. Với bảng nhiều cột, quá trình này rất dễ làm lệch: chữ dịch dài hơn chữ gốc, đè lên ô bên cạnh; số của cột này nhảy sang cột khác; dòng tiêu đề bị gộp. Kết quả là một bảng size trông hợp lý nhưng số sai cột.
Quy tắc an toàn: dùng bản dịch để hiểu tên cột, rồi quay về ảnh gốc để đọc số. Bạn đã có tên các cột phổ biến như 衣长, 胸围, 肩宽, 脚长, 内长 trong các bài khác của mục này; nhận ra chúng trên ảnh gốc, rồi dò số theo cột bằng mắt.
Đơn vị cũng là chỗ hay sai. Máy dịch có thể giữ chữ 斤 thành một đơn vị lạ, đổi 码 thành "mã", hoặc dịch 万 thành chữ không rõ. Khi bản dịch có con số trông bất thường, như cân nặng gợi ý một trăm ký hay số lượng bán ra quá nhỏ, nghĩ ngay tới đơn vị và kiểm lại chữ gốc.
Với nhãn mác hàng mẫu, chụp thẳng góc, đủ sáng, rồi dịch. Thành phần vải, hướng dẫn giặt, cảnh báo độ tuổi trên đồ chơi đều đọc được. Nhưng nếu bạn định dùng thông tin đó cho nhãn tiếng Việt khi bán, hãy kiểm lại từng dòng với chữ gốc và với người bán, không dán nguyên bản dịch máy.
Viết câu tiếng Việt để máy dịch ra tiếng Trung dễ hiểu
Câu bạn gửi đi cũng qua máy dịch, và người bán đọc bản dịch đó. Câu gốc càng đơn giản, bản dịch càng ít sai. Những nguyên tắc dưới đây áp dụng cho mọi ứng dụng.
- Một câu một ý. Thay vì "Cho hỏi mẫu này còn màu đen size M không và bao lâu gửi", viết hai câu: "Mẫu này còn màu đen cỡ M không?" và "Bao lâu thì gửi hàng?".
- Có chủ ngữ và vị ngữ rõ ràng, tránh câu cụt kiểu tin nhắn bạn bè.
- Tránh tiếng lóng, từ địa phương, viết tắt tiếng Việt như "sz", "ib", "ck".
- Viết số bằng chữ số, kèm đơn vị: "100 chiếc", "240 mm".
- Dùng từ chuẩn của ngành nếu biết: thay "áo phông" hay "áo thun" bằng chính chữ Hán T恤 nếu bạn đã có trong sổ.
- Dịch ngược để kiểm: dán bản tiếng Trung vừa dịch vào máy dịch theo chiều ngược lại, xem nó ra tiếng Việt có còn đúng ý không. Nếu bản dịch ngược sai ý, sửa câu gốc cho đơn giản hơn rồi dịch lại.
- Với câu quan trọng như chốt số lượng, giá, ngày gửi, ưu tiên dùng câu mẫu tiếng Trung đã kiểm sẵn thay vì dịch máy.
Dịch ngược không bảo đảm tuyệt đối, vì máy có thể sai theo cùng một kiểu ở cả hai chiều, nhưng nó bắt được phần lớn lỗi lớn như mất chữ phủ định, đảo chủ ngữ, hiểu sai số lượng.
Dịch cả trang tự động: tiện nhưng có ba cái bẫy
Nhiều trình duyệt và ứng dụng cho phép dịch cả trang sản phẩm sang tiếng Việt chỉ với một lần bấm. Rất tiện để lướt nhanh, nhưng có ba cái bẫy. Thứ nhất, tên biến thể màu, cỡ bị dịch, nên khi nhắn người bán bạn dùng tên đã dịch, người bán không nhận ra mình đang nói biến thể nào. Hãy luôn gửi ảnh chụp màn hình trang gốc, chưa dịch.
Thứ hai, công cụ tìm kiếm của sàn vẫn làm việc bằng tiếng Trung. Gõ tiếng Việt vào ô tìm kiếm trên trang đã dịch không làm sàn hiểu tiếng Việt; kết quả vẫn phụ thuộc vào cách sàn tự chuyển từ khoá. Tìm bằng chữ Hán từ sổ từ khoá của bạn vẫn là cách đúng.
Thứ ba, dịch trang chỉ dịch chữ, không dịch chữ nằm trong ảnh. Phần quan trọng như bảng size, bảng thành phần, chính sách đổi trả thường là ảnh, nên trang đã dịch trông như đầy đủ mà thật ra thiếu đúng những phần cần đọc nhất. Sau khi lướt trang đã dịch, quay lại trang gốc, dùng dịch ảnh cho các ảnh có chữ, và đọc số trên ảnh gốc.
Đọc tin nhắn của người bán qua máy dịch
Tin nhắn của người bán trên sàn thường viết rất ngắn, có tiếng lóng, có khi lẫn chữ viết tắt bằng chữ cái Latin của pinyin. Máy dịch xử lý loại văn bản này kém hơn văn bản chuẩn. Khi bản dịch khó hiểu, đọc lại chữ gốc tìm những chữ quen như 有 (có), 没有 (không có), 可以 (được), 不行 (không được), 发货 (gửi hàng), 天 (ngày); chỉ vài chữ đó đã cho bạn biết câu trả lời là có hay không. Chữ viết tắt bằng chữ cái Latin như "dd" thường là pinyin viết tắt; gặp kiểu này, hỏi lại thay vì đoán.
Người bán cũng hay trả lời bằng ảnh có chữ, ví dụ ảnh bảng giá, ảnh chính sách. Dùng dịch ảnh để hiểu, nhưng với con số, quay về ảnh gốc như đã nói ở trên.
Khi câu trả lời quan trọng mà bạn vẫn chưa chắc nghĩa, hỏi lại bằng một câu có hoặc không: "Ý bạn là có hàng sẵn, đúng không?". Câu hỏi đóng như vậy dịch qua lại ít sai hơn, và câu trả lời ngắn của người bán cũng dễ hiểu hơn.
Khi nào cần người biết tiếng Trung
Máy dịch đủ cho việc tìm hàng, hỏi hàng sẵn, hỏi chất liệu, chốt đơn nhỏ với câu mẫu. Nó không đủ an toàn cho những việc mà một chữ sai có thể làm mất nhiều tiền: đặt sản xuất theo mẫu riêng với yêu cầu kỹ thuật chi tiết, thoả thuận độc quyền hay nhãn riêng, thương lượng tranh chấp giá trị lớn, đọc hợp đồng hoặc chứng từ chính thức.
Ở những việc đó, nhờ một người đọc được tiếng Trung xem lại văn bản trước khi gửi hoặc ký là khoản chi đáng giá, dù đó là người quen, đồng nghiệp hay người làm nghề dịch. Kể cả khi đã có người giúp, hãy giữ thói quen viết câu ngắn, có số rõ ràng, lưu mọi thoả thuận bằng chữ.
Về lâu dài, cách rẻ nhất vẫn là tự học dần những chữ lặp lại trong công việc. Người đánh hàng lâu năm thường không nói được tiếng Trung trôi chảy, nhưng đọc được vài trăm chữ của ngành mình, đủ để nhận ra ngay khi máy dịch sai.
Câu hỏi thường gặp
Máy dịch có đủ để đặt hàng trên sàn Trung Quốc không?
Đủ cho phần lớn việc thường ngày: đọc mô tả, hỏi hàng sẵn, hỏi chất liệu, chốt đơn nhỏ. Không đủ an toàn cho đặt sản xuất theo mẫu riêng, hợp đồng, tranh chấp lớn. Luôn đọc số trên bản gốc và kiểm câu gửi đi bằng dịch ngược.
Vì sao bản dịch có câu "người thân ơi"?
Vì chữ 亲 mà người bán dùng để gọi khách thân mật bị máy dịch theo nghĩa phổ thông là người thân. Trong mua bán trên sàn, nó chỉ là lời gọi lịch sự như "bạn ơi". Gặp câu dịch nghe kỳ lạ, hãy xem lại chữ gốc.
Có nên đọc bảng size bằng dịch ảnh?
Dùng dịch ảnh để hiểu tên cột, nhưng đọc số trên ảnh gốc. Dịch ảnh hay làm số nhảy cột, gộp dòng, đổi đơn vị, nên bảng sau dịch trông hợp lý mà số có thể sai.
Dịch ngược là gì và làm thế nào?
Là dịch câu tiếng Trung vừa nhận được từ máy ngược lại sang tiếng Việt để xem còn đúng ý không. Nếu bản dịch ngược sai ý, sửa câu tiếng Việt gốc cho ngắn và rõ hơn rồi dịch lại.
Viết câu thế nào để máy dịch ít sai?
Một câu một ý, có chủ ngữ rõ, không tiếng lóng, không viết tắt, số viết bằng chữ số kèm đơn vị. Với câu chốt số lượng, giá, ngày gửi, dùng câu mẫu tiếng Trung đã kiểm sẵn thay vì dịch máy.
Khi nào nên nhờ người biết tiếng Trung xem lại?
Khi đặt sản xuất theo mẫu riêng, thoả thuận nhãn riêng hay độc quyền, tranh chấp giá trị lớn, hoặc đọc hợp đồng, chứng từ chính thức. Ở những việc này, một chữ dịch sai có thể làm mất nhiều tiền hơn chi phí nhờ người xem.