Mặt hàng hợp với người mới đánh hàng Trung Quốc là hàng nhẹ và gọn, khó vỡ, ít size và ít biến thể, không thuộc nhóm phải công bố hay hợp quy, không mang nhãn hiệu của người khác, và dễ mô tả đúng bằng ảnh. Năm tiêu chí này không nói hàng nào bán chạy; chúng loại bớt những mặt hàng dễ làm người mới lỗ vì cước, vì hao hụt, vì đổi trả hoặc vì rủi ro pháp lý.
Chọn hàng theo sở thích hay theo lời khuyên "đang hot" là lối vào phổ biến nhất, và cũng là lối ra nhanh nhất. Bài này đưa ra một cách lọc có thứ tự: lọc theo đặc tính hàng trước, rồi kiểm nhu cầu ở Việt Nam, rồi mới tính giá. Kèm bảng chấm nhanh dùng được cho bất kỳ mẫu nào bạn đang cân nhắc.
Vì sao chọn theo đặc tính hàng trước, sở thích sau
Người mới chưa có hai thứ: số liệu bán hàng của chính mình và kinh nghiệm xử lý sự cố. Vì vậy mặt hàng lô đầu nên là thứ ít sự cố nhất có thể. Một món dễ vỡ, nặng hoặc nhiều size không phải là hàng xấu, nhưng nó đòi người bán phải giỏi đóng gói, giỏi tính cước, giỏi tư vấn size. Đặt các đòi hỏi đó vào lô đầu là nhân rủi ro lên nhiều lần đúng lúc bạn ít khả năng xử lý nhất.
Sở thích cá nhân vẫn có giá trị: bạn hiểu mặt hàng mình thích, nói về nó tự nhiên, nhận ra hàng tốt hàng kém. Nhưng sở thích nên là bộ lọc thứ hai, áp lên những mặt hàng đã qua bộ lọc đặc tính. Nếu mặt hàng bạn thích nhất lại nặng, dễ vỡ và nhiều size, hãy học nghề bằng một mặt hàng dễ hơn trước, rồi quay lại nó khi đã có kinh nghiệm.
Lối nghĩ "đang hot" cũng cần nghi ngờ. Khi một mặt hàng đã được nói nhiều trên mạng, rất nhiều người đã nhập, và hàng của bạn về sau vài tuần có thể rơi đúng lúc giá bị kéo xuống. Lô đầu cần mặt hàng mà bạn có thể bán đều đặn vài tháng, không phải mặt hàng có thể bán hết trong một tuần rồi hết thời.
Năm tiêu chí lọc
Nhẹ và gọn. Cước từ Trung Quốc về tính theo cân nặng hoặc theo thể tích, lấy cái lớn hơn. Hàng nhẹ mà cồng kềnh như gối, thú bông, hộp rỗng, đồ nhựa to bị tính theo thể tích, có khi đẩy giá về tay lên gấp đôi giá gốc. Hàng nhỏ gọn, xếp chồng được giữ cước ở mức thấp so với giá trị.
Khó vỡ, khó hỏng dọc đường. Hàng đi qua nhiều lần bốc xếp: từ shop tới kho, từ kho lên xe, qua cửa khẩu, xuống kho ở Việt Nam. Gốm sứ, thuỷ tinh, mica mỏng, đồ có chi tiết nhô ra dễ gãy. Hàng vải, nhựa dẻo, kim loại nhỏ, đồ đặc chịu va đập tốt hơn nhiều.
Không thuộc nhóm phải công bố, hợp quy hoặc kiểm tra chuyên ngành. Mỹ phẩm, đồ chơi trẻ em, thiết bị điện, đồ tiếp xúc thực phẩm, thực phẩm, thiết bị y tế là những nhóm có thủ tục riêng trước khi được bán ở Việt Nam, theo quy định hiện hành. Người mới chưa nắm thủ tục thì nên đứng ngoài các nhóm này.
Ít size, ít biến thể. Mỗi size, mỗi màu là một mã hàng phải quản lý riêng. Quần áo, giày dép có bảng size Trung Quốc lệch so với dáng người Việt, sinh đổi trả. Hàng một size, hoặc chỉ khác màu, giúp bạn đặt đúng số lượng và ít tồn lẻ.
Không mang nhãn hiệu của người khác, dễ mô tả bằng ảnh. Hàng in hoặc mô phỏng thương hiệu nổi tiếng có rủi ro bị xử lý về nhãn hiệu, kể cả với người bán nhỏ. Đồng thời, hàng mà ảnh thể hiện đúng (kích thước, màu, chất liệu) sẽ ít bị khách trả vì "không giống hình".
Bảng chấm nhanh một mẫu
Mỗi khi cân nhắc một mẫu, đi qua bảng dưới. Không cần chấm điểm số; chỉ cần đánh dấu mỗi dòng là "ổn", "phải cẩn thận" hay "nên tránh". Mẫu có từ hai dòng "nên tránh" trở lên thì để dành cho sau này.
| Tiêu chí | Câu hỏi tự đặt | Dấu hiệu ổn | Dấu hiệu nên tránh với lô đầu |
|---|---|---|---|
| Cước | Một thùng chứa được bao nhiêu món? | Nhiều món, xếp khít | Vài món đã đầy thùng |
| Độ bền | Rơi từ ngang hông xuống sàn thì sao? | Không sao | Vỡ, gãy, móp không sửa được |
| Thủ tục | Có bôi lên da, cho trẻ chơi, cắm điện, đựng đồ ăn không? | Không | Có, ít nhất một ý |
| Biến thể | Bao nhiêu size, màu phải lấy cho đủ bộ? | Một size, vài màu | Nhiều size và nhiều màu |
| Nhãn hiệu | Có hình, chữ, kiểu dáng gợi thương hiệu nào không? | Không | Có, dù chỉ "na ná" |
| Ảnh và mô tả | Khách nhìn ảnh có hình dung đúng món hàng không? | Có, kích thước rõ | Cần sờ, cần thử mới biết |
| Hướng dẫn dùng | Khách có cần được hướng dẫn mới dùng được không? | Không | Cần lắp ráp, cài đặt, cân chỉnh |
Bảng này không thay cho việc kiểm nhu cầu. Nó chỉ trả lời câu hỏi "nếu bán được thì có dễ làm không". Câu hỏi "có bán được không" cần cách kiểm riêng, ở phần dưới.
Nhóm hàng thường dễ cho lô đầu và nhóm nên để sau
Danh sách dưới đây mô tả theo đặc tính, không phải lời khuyên nên bán gì. Mặt hàng cụ thể nào hợp còn tuỳ khách của bạn:
- Thường dễ: phụ kiện tóc bằng vải hoặc nhựa dẻo, túi vải và túi đựng đồ nhỏ, đồ trang trí bàn làm việc không dễ vỡ, văn phòng phẩm thông thường, đồ dùng sắp xếp nhà cửa bằng vải hoặc nhựa gấp được, phụ kiện may mặc nhỏ như kẹp, ghim, móc.
- Làm được nhưng phải cẩn thận: quần áo (size và chất vải), giày dép (size, mùi, form), túi xách da tổng hợp (đường may, mùi), trang sức thời trang (kim loại gây dị ứng), đồ gia dụng bằng vải hoặc gỗ.
- Nên để sau khi đã hiểu thủ tục: mỹ phẩm và dụng cụ bôi lên da, đồ chơi trẻ em, đồ có pin hoặc sạc, thiết bị điện, đồ dùng tiếp xúc thực phẩm.
- Không nên làm: thực phẩm, thuốc, thực phẩm chức năng, hàng mang hoặc nhái nhãn hiệu người khác, hàng thuộc danh mục cấm hoặc hạn chế nhập khẩu.
Danh mục "Ngành hàng lấy từ Trung Quốc" trên trang có bài riêng cho từng ngành, gồm tiêu chí chọn và bảng kiểm khi nhận hàng.
Kiểm nhu cầu ở Việt Nam trước khi kiểm nguồn
Một mặt hàng dễ làm mà không ai mua thì vẫn là lỗ. Trước khi tìm người bán bên Trung Quốc, dành vài ngày kiểm phía người mua:
- Xác định bạn sẽ bán cho ai: khách quen trong khu, khách online theo một sở thích, hay các tiệm khác. Mỗi nhóm có mức giá và thói quen mua khác nhau.
- Tìm xem mặt hàng đã có ai bán ở Việt Nam chưa, bán ở mức giá nào, khách phàn nàn gì trong phần đánh giá. Không có ai bán chưa chắc là cơ hội; có thể là không ai mua.
- Đếm số người bán và nhìn cách họ cạnh tranh: nếu ai cũng chỉ hạ giá, mặt hàng đã thành hàng phổ thông, khó có lời cho người đến sau.
- Hỏi thử vài khách thật hoặc đăng thử ảnh mẫu lấy từ người bán sỉ trong nước để đo phản ứng, trước khi đặt từ Trung Quốc.
- Ghi lại mức giá bán mà bạn tin là khách chấp nhận. Con số này là đầu vào để tính ngược ra giá về tay tối đa bạn có thể trả.
Kiểm nhu cầu xong mới tìm nguồn. Thứ tự này giúp bạn bước vào trang người bán với một con số trong đầu: giá về tay không được vượt quá bao nhiêu thì mới đáng làm.
Tính ngược giá về tay tối đa trước khi tìm nguồn
Khi đã có mức giá bán bạn tin khách chấp nhận, tính ngược lại để ra giá về tay tối đa. Ví dụ giả định: giá bán dự kiến 150.000 đồng. Trừ chi phí bán mỗi món (bao bì, phí kênh, phần phí giao hàng bạn gánh, quảng cáo phân bổ, hàng hoàn) giả định 35.000 đồng, còn 115.000 đồng. Bạn muốn giữ lại ít nhất 40.000 đồng mỗi món cho phần lời và cho những lần phải giảm giá, vậy giá về tay không được vượt 75.000 đồng.
Con số 75.000 đồng này là thước đo khi lướt trang người bán. Nhưng nó là giá về tay, không phải giá trên trang. Với một món nhẹ, gọn, giá gốc có thể chiếm phần lớn trong 75.000 đồng; với món cồng kềnh, cước có thể ăn mất gần nửa, nên giá gốc phải thấp hơn nhiều mới đạt. Đây là chỗ tiêu chí "nhẹ và gọn" ở trên biến thành tiền: cùng giá bán, hàng gọn cho phép bạn chọn nguồn có chất lượng tốt hơn.
Nếu sau khi tính, mọi người bán có chất lượng chấp nhận được đều cho giá về tay vượt mức tối đa, mặt hàng đó không hợp với bạn ở thời điểm này, dù trông có vẻ hấp dẫn. Bỏ sớm ở bước này rẻ hơn nhiều so với bỏ sau khi đã nhập. Ghi lại cả những mặt hàng bị loại và lý do; vài tháng sau, khi cước hay giá bán thay đổi, danh sách này là nơi tìm ý tưởng nhanh nhất.
Mặt hàng trông dễ mà thật ra khó
Hàng quá rẻ, ai cũng bán. Món giá gốc rất thấp nghe có vẻ an toàn vì ít vốn. Nhưng mỗi đơn bán lẻ vẫn tốn công đóng gói, phí giao hàng, thời gian trả lời khách như món đắt. Lời mỗi đơn nhỏ thì phải bán số lượng rất lớn mới đáng công, và cạnh tranh ở nhóm này thường chỉ bằng giá.
Hàng theo trào lưu ngắn. Một kiểu móc khoá, một kiểu ốp lưng theo nhân vật đang nổi có thể bán rất nhanh trong vài tuần rồi đứng hẳn. Thời gian hàng đi từ Trung Quốc về có thể vừa đủ để bạn lỡ đỉnh. Ngoài ra, hàng in hình nhân vật thường dính quyền sở hữu trí tuệ.
Hàng cần lắp ráp hoặc hướng dẫn. Kệ lắp ghép, đồ dùng có cơ cấu, thiết bị nhỏ cần cài đặt kéo theo câu hỏi, khiếu nại và hàng trả về vì khách lắp sai. Người mới thường không có thời gian và tài liệu tiếng Việt để hỗ trợ.
Hàng theo mùa ngắn. Đồ trang trí cho một dịp lễ chỉ bán trong vài tuần mỗi năm. Đặt muộn là lỡ mùa; đặt dư là giữ hàng gần một năm. Hàng mùa hợp với người đã có lịch đặt hàng chắc tay, không hợp lô đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người mới có nên bắt đầu bằng quần áo không?
Quần áo là nhóm nhiều người làm nhất nên dễ học hỏi, nhưng cũng nhiều rủi ro size, chất vải và đổi trả. Nếu chọn quần áo, nên bắt đầu với kiểu ít phụ thuộc size như đồ rộng, đồ mặc nhà, phụ kiện may mặc, và đọc kỹ bảng số đo bằng centimet thay vì tin chữ S, M, L.
Hàng có pin như quạt mini, đèn sạc có nên làm không?
Hàng có pin vừa thuộc nhóm thiết bị điện có thể phải đáp ứng quy định riêng, vừa bị nhiều tuyến vận chuyển hạn chế hoặc tính phí riêng vì nguy cơ cháy. Người mới nên để nhóm này sau, khi đã hỏi rõ thủ tục và có bên vận chuyển nhận chở hợp lệ.
Làm sao biết một mặt hàng có phải công bố hay hợp quy không?
Nguyên tắc là tra theo nhóm sản phẩm trong các văn bản quy định về kiểm tra chuyên ngành và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, hoặc hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp làm dịch vụ thủ tục. Dấu hiệu cần dừng lại để tra: bôi lên người, cho trẻ dùng, cắm điện, chứa pin, đựng thức ăn.
Bán hàng ít người bán ở Việt Nam có phải là lợi thế không?
Có thể là lợi thế, cũng có thể là dấu hiệu không có nhu cầu. Phân biệt bằng cách tìm xem người ta có đang hỏi, đang tìm mặt hàng đó không, và đăng thử để đo phản ứng. Ít người bán mà có người hỏi là tín hiệu tốt; ít người bán mà cũng không ai hỏi thì nên dè dặt.
Có nên chọn một mặt hàng duy nhất hay nhiều mặt hàng cho lô đầu?
Nên chọn một nhóm hàng phục vụ cùng một kiểu khách, trong đó có vài mẫu. Một mặt hàng duy nhất đặt cược quá lớn; nhiều mặt hàng không liên quan khiến bạn khó xây được hình ảnh shop và phải học quá nhiều thứ cùng lúc.
Hàng không thương hiệu có bị coi là hàng kém không?
Không. Phần lớn hàng tiêu dùng nhỏ từ Trung Quốc là hàng không thương hiệu hoặc mang thương hiệu riêng của xưởng, và chất lượng trải từ kém tới tốt. Điều cần là hàng có nguồn gốc rõ, không giả mạo nhãn hiệu người khác, và bạn mô tả trung thực với khách.