Tìm hàng bằng hình ảnh trên các sàn Trung Quốc (như tính năng 拍立淘 của Taobao hay ô tìm bằng ảnh của 1688) cho ra hàng chục người bán cùng một mẫu vì ba lý do: một xưởng bán qua nhiều đại lý, nhiều người bán dùng chung một bộ ảnh, và nhiều xưởng làm theo cùng một kiểu dáng. Các bản trông giống hệt nhau trên ảnh có thể khác nhau rõ về chất liệu, độ hoàn thiện và cách phục vụ.
Bài này giải thích cơ chế tìm bằng ảnh, cách chuẩn bị ảnh để tìm trúng hơn, cách lọc và so sánh các kết quả giống nhau, và một lưu ý quan trọng: tìm bằng ảnh sản phẩm có thương hiệu sẽ dẫn bạn tới hàng nhái, việc người bán Việt không nên làm.
Tìm bằng ảnh hoạt động thế nào
Khi bạn tải một ảnh lên, hệ thống của sàn tách vùng chứa sản phẩm, rút ra các đặc điểm hình ảnh như hình dáng, màu, hoạ tiết, rồi so với hàng triệu ảnh sản phẩm đã có. Kết quả là những sản phẩm có ảnh giống nhất về mặt thị giác. Hệ thống không hiểu chất liệu, không đọc được độ dày, không biết hai món có cùng xưởng hay không; nó chỉ biết hai ảnh trông giống nhau.
Vì vậy chất lượng kết quả phụ thuộc rất nhiều vào ảnh bạn đưa vào. Ảnh rõ, sản phẩm chiếm phần lớn khung hình, nền đơn giản cho kết quả sát. Ảnh có người mẫu, nhiều đồ vật xung quanh, ánh sáng phức tạp khiến hệ thống bắt nhầm sang thứ khác: áo người mẫu mặc thay vì cái túi bạn cần tìm, cái bàn thay vì cái cốc.
Một hệ quả nữa: hàng có hình dáng phổ thông (cốc trơn, túi vải trơn, áo thun trơn) cho kết quả rất nhiều và rất lẫn, vì vô số sản phẩm trông giống nhau. Hàng có chi tiết riêng (hoạ tiết lạ, cấu trúc đặc biệt) cho kết quả ít hơn nhưng trúng hơn. Với hàng phổ thông, tìm bằng ảnh nên đi kèm lọc bằng từ khoá chất liệu, kích thước.
Vì sao cùng một mẫu có nhiều người bán
Một xưởng, nhiều người bán. Một xưởng có thể bán trực tiếp trên sàn, đồng thời cung cấp cho nhiều công ty thương mại và đại lý, mỗi người mở gian riêng, dùng cùng bộ ảnh xưởng cung cấp. Giá khác nhau vì mỗi người cộng một phần chênh khác nhau, hoặc có điều kiện bán khác nhau (tối thiểu, trộn mẫu).
Ảnh dùng chung, hàng khác nguồn. Một người bán có thể lấy ảnh của người khác để đăng, trong khi hàng thật lấy từ một xưởng khác rẻ hơn. Trường hợp này phổ biến hơn người mới nghĩ, và là nguồn chính của lời phàn nàn "hàng không giống ảnh".
Nhiều xưởng làm cùng kiểu. Một kiểu dáng bán chạy sẽ được nhiều xưởng làm theo, mỗi xưởng một mức chất lượng, giá. Ảnh của họ có thể khác chút ít, nhưng tìm bằng ảnh vẫn gom chúng lại với nhau.
Hiểu ba cơ chế này giúp bạn bớt ngạc nhiên khi thấy cùng một mẫu có giá chênh nhau vài lần, và bớt kết luận vội rằng người bán giá cao "ăn chênh" hay người bán giá thấp là "nguồn gốc". Cách duy nhất để biết là đặt mẫu và so. Đặt mẫu từ một người giá cao và một người giá thấp trong cùng nhóm thường cho câu trả lời rõ nhất: hoặc chúng giống nhau và bạn đã tìm được giá tốt, hoặc chúng khác nhau và bạn hiểu vì sao giá chênh.
Chuẩn bị ảnh để tìm trúng hơn
Vài thao tác đơn giản trước khi tải ảnh lên giúp kết quả sát hơn nhiều:
- Cắt ảnh sát sản phẩm, bỏ người mẫu, đồ trang trí, nền phức tạp. Phần lớn sàn cho tự khoanh vùng sau khi tải lên; dùng chức năng đó.
- Nếu sản phẩm có nhiều góc đặc trưng, tìm với từng góc: mặt trước, mặt bên, chi tiết khoá hoặc hoạ tiết.
- Ảnh sáng, rõ, ít bóng đổ. Nếu chụp lại hàng thật, đặt trên nền trơn màu sáng.
- Với hàng có nhiều màu, tìm với màu phổ biến nhất trước; màu hiếm cho ít kết quả.
- Bỏ chữ, logo dán thêm trên ảnh (của shop đăng lại) vì chúng làm hệ thống lệch hướng.
- Nếu ảnh gốc lấy từ trang của người khác, chỉ dùng để tìm kiếm, không dùng lại để bán.
Khi kết quả quá nhiều và lẫn, đổi sang ảnh chi tiết đặc trưng nhất của sản phẩm thay vì ảnh toàn thân.
Lọc kết quả từ hàng chục xuống vài người bán
Một quy trình lọc giúp tiết kiệm thời gian và tránh chọn theo giá rẻ nhất một cách mù quáng:
- Loại những kết quả rõ ràng là sản phẩm khác (khác chi tiết, khác kích thước), dù ảnh trông gần.
- Gom các kết quả dùng cùng một bộ ảnh lại thành một nhóm; trong nhóm đó, chỉ giữ vài người bán có chỉ số tốt nhất.
- Loại người bán có đơn tối thiểu vượt khả năng của bạn, hoặc không cho trộn mẫu khi bạn cần.
- Với mỗi người bán còn lại, đọc thông số chất liệu, kích thước, cân nặng; loại những người khai mơ hồ.
- Đọc đánh giá tiêu cực và ảnh người mua; loại những người có lỗi lặp lại ở điểm bạn quan tâm.
- Còn lại hai ba người bán: nhắn câu hỏi cụ thể, đặt mỗi người một vài chiếc mẫu.
Người có giá thấp nhất không bị loại tự động, nhưng phải qua đủ các bước như người khác. Giá thấp bất thường so với cả nhóm là lý do để kiểm kỹ hơn, không phải để chọn ngay.
So các bản giống nhau: bảng tiêu chí
Khi hàng mẫu về hoặc khi so trên trang, dùng các tiêu chí dưới đây để so hai ba người bán cùng mẫu:
| Tiêu chí | Cách kiểm trên trang | Cách kiểm khi có mẫu |
|---|---|---|
| Chất liệu | Tên vật liệu, thành phần, độ dày khai báo | Sờ, so độ dày, mùi, độ cứng |
| Kích thước | Bảng kích thước bằng số | Đo bằng thước, so với bảng |
| Cân nặng | Cân nặng mỗi món, mỗi thùng | Cân thật; chênh nhiều thường là chất liệu khác |
| Hoàn thiện | Ảnh người mua chụp cận | Đường may, mép cắt, keo, chỉ thừa, phụ kiện |
| Màu | Ảnh người mua dưới ánh sáng thường | So dưới ánh sáng tự nhiên, cạnh nhau |
| Đóng gói | Mô tả cách đóng gói | Túi riêng, hộp, chống va đập |
| Phục vụ | Tối thiểu, trộn mẫu, thời gian gửi | Trả lời câu hỏi, gửi đúng hẹn mẫu |
Khi có hai mẫu đặt cạnh nhau, khác biệt thường lộ ra ngay ở cân nặng và độ hoàn thiện. Giữ lại mẫu bạn chọn làm chuẩn; khi lô về, so với nó.
Tìm theo ảnh sản phẩm có thương hiệu: dẫn tới hàng nhái
Một cách dùng sai phổ biến là lấy ảnh một sản phẩm thương hiệu đang được ưa chuộng rồi tìm trên sàn sỉ. Kết quả thường là hàng nhái: mang nhãn hiệu giả, mô phỏng logo, hoặc sao chép kiểu dáng được bảo hộ. Người bán những món này hay né từ khoá thương hiệu, che logo trong ảnh, hoặc gọi là "cùng kiểu", nhưng hàng giao đi vẫn vi phạm.
Người bán nhỏ ở Việt Nam bán hàng giả mạo nhãn hiệu có thể bị xử lý, không chỉ người sản xuất; sàn thương mại điện tử ở Việt Nam cũng gỡ tin, khoá gian hàng khi có khiếu nại của chủ nhãn hiệu. Hàng nhái còn có thể bị giữ lại khi nhập. Danh mục này có bài riêng về cách nhận ra hàng nhái trên sàn Trung Quốc.
Nếu bạn thích một kiểu dáng của sản phẩm thương hiệu, cách an toàn hơn là tìm những sản phẩm có chức năng tương tự nhưng thiết kế khác hẳn, không mang bất kỳ dấu hiệu nào gợi tới thương hiệu đó. Và với kiểu dáng đặc biệt, nhớ rằng kiểu dáng công nghiệp cũng có thể được bảo hộ; khi nghi ngờ, hỏi người có chuyên môn về sở hữu trí tuệ.
Khi tìm bằng ảnh không ra kết quả tốt
Có những trường hợp tìm bằng ảnh không giúp: sản phẩm quá phổ thông nên kết quả là hàng nghìn món trơn giống nhau; sản phẩm có giá trị nằm ở chất liệu hay chức năng chứ không ở hình dáng; hoặc sản phẩm mới, chưa nhiều người bán trên sàn.
Lúc đó chuyển sang tìm bằng từ khoá tiếng Trung: tên loại sản phẩm cộng chất liệu cộng đặc điểm. Ví dụ, thay vì ảnh một cái túi vải trơn, tìm theo "túi vải" kèm chất liệu cụ thể, kèm kích thước. Danh mục tiếng Trung cho người đánh hàng trên trang có các từ khoá theo ngành, viết chữ Hán kèm phiên âm và nghĩa.
Một cách khác là tìm theo vùng sản xuất: nếu bạn biết ngành hàng đó tập trung ở vùng nào của Trung Quốc, lọc người bán theo địa điểm. Các danh mục theo vùng của trang giải thích vùng nào làm mạnh ngành nào. Kết hợp ảnh, từ khoá và địa điểm thường cho danh sách người bán sát nhất. Khi đã tìm ra một người bán tốt bằng cách này, xem luôn các sản phẩm khác trong gian của họ: người làm tốt một mẫu thường làm tốt cả những mẫu cùng nhóm.
Ghi lại kết quả tìm để không phải tìm lại
Mỗi lần tìm bằng ảnh tốn khá nhiều thời gian lọc và so. Kết quả của lần tìm đó nên được ghi lại: ảnh dùng để tìm, danh sách người bán đã xem, lý do loại từng người, người bán được chọn và giá ở các bậc tại thời điểm đó. Lần sau cần đặt lại mẫu đó hoặc mẫu tương tự, bạn bắt đầu từ danh sách này thay vì từ đầu. Ghi cả ngày tìm, vì giá, người bán và bậc số lượng thay đổi theo thời gian; danh sách cũ quá vài tháng nên được kiểm lại trước khi dùng.
Danh sách này cũng là phương án dự phòng. Khi người bán chính hết hàng, tăng giá hoặc chất lượng đi xuống, bạn đã có sẵn hai ba người bán thay thế đã qua vòng lọc, chỉ cần đặt mẫu kiểm lại. Người bán nhỏ thường mất cả tuần tìm lại nguồn chỉ vì lần trước không ghi.
Nếu bạn giữ sổ người bán như gợi ý trong danh mục nhập môn, thêm vào đó một cột cho "mẫu đã tìm bằng ảnh" và đường dẫn tới thư mục ảnh tìm kiếm. Một năm sau, đây sẽ là kho nguồn hàng riêng của shop, thứ không công cụ tìm kiếm nào thay được.
Câu hỏi thường gặp
Tìm bằng ảnh trên Taobao và trên 1688 khác nhau thế nào?
Cùng nguyên lý so sánh hình ảnh, nhưng kết quả trên Taobao là người bán lẻ, còn trên 1688 là người bán sỉ. Dùng Taobao để xem mẫu được bán lẻ ra sao và đọc đánh giá, dùng 1688 để tìm người bán theo lô cho cùng mẫu đó.
Vì sao cùng ảnh mà giá chênh nhau nhiều?
Có thể cùng xưởng nhưng người bán cộng chênh lệch khác nhau, có thể ảnh dùng chung nhưng hàng thật khác nguồn, khác chất liệu. Đọc thông số, hỏi cân nặng, đọc ảnh người mua; tốt nhất là đặt mẫu từ hai mức giá để so.
Có dùng được ảnh của người bán Trung Quốc để bán hàng không?
Ảnh thuộc quyền của người chụp hoặc người bán. Dùng lại để bán có thể vi phạm quyền tác giả, và vì nhiều shop cùng dùng nên bạn khó khác biệt, lại dễ bị khách khiếu nại khi hàng thật khác ảnh. Tự chụp hàng thật là cách an toàn và trung thực hơn.
Ảnh chụp màn hình từ mạng xã hội có tìm được không?
Thường tìm được nếu sản phẩm rõ và chiếm phần lớn khung hình. Cắt bỏ phần chữ, khung, biểu tượng của ứng dụng trước khi tìm. Ảnh mờ, góc nghiêng hoặc có người đang dùng sản phẩm thì kết quả kém hơn, nên thử nhiều ảnh khác nhau.
Tìm bằng ảnh có giúp tìm ra xưởng gốc không?
Có thể giúp tìm ra nhóm người bán có cùng bộ ảnh, trong đó có thể có xưởng. Nhưng tìm bằng ảnh không cho biết ai là xưởng. Phải đọc thêm nhãn sàn, hồ sơ doanh nghiệp, dải sản phẩm và hỏi trực tiếp để đoán.